Patronsuz Medya

Meyva ile Sebze nasıl ayırdedilir?

Osman Patlıcan - 21 Eylül 2009

Bu soruyu yıllardır her rastladığım insana sorar dururum, düne kadar cevabını tatminkâr bir biçimde veren birine rastlamamıştım. Dün, Ramazan bayramının son günü, valdeyi ziyarete gelen konuklardan birinin kocası olan ziraat fakültesinden bir profla tanıştım ve bu konuyu sordum.

Gayet net bir biçimde anlattı: Bitki, kök, gövde ve dallardan, yapraklardan oluşurmuş. Çiçek açıp ardından meyva verirmiş. Meyva, içinde tohum olan ve dalların ucundan sarkan şeylere denirmiş. Sebze ise, bitkilerin yenilebilir olan dal, yaprak, kök kısımlarına verilen genel bir isimmiş.

Ama halk arasında bazen meyva ile sebzenin karıştırıldığı da olurmuş. Meselâ, domates, hıyar, patlıcan falan aslında meyvaymış (dikkat, içinde çekirdek -yani tohum- var). Diğer yandan, havuç, patates, kereviz, yer elması, turp gibi kökleri yenen, ya da marul, lâhana, pazı, maydanoz gibi yaprakları yenen ve içinde tohum olmayan bitkilere de sebze denirmiş.

Daha ayrıntılı bilgi veremiyorum. Çünkü sözün burasında profosorun hanımı "hadi kalk gidelim, herkes sıkıldı" dedi ve bizi dinmek bilmez merakımızla başbaşa bırakarak kocasını kaptığı gibi savuştu.

Yine de onlar gitmeden kapı aralığında şunları da öğrendim:

Manavdan ve marketten aldığımız sebzelerde -çoğunlukla- zehirli olabilecek derecede zirai ilâç bulunmaktaymış. Aslında bu ilâçlama işinin kanunu kitabı varmış ama açgözlü çiftçiye lâf anlatmak pek mümkün olamıyormuş. Herifçioğulları (çiftçinin bir kısmı yani) kendisi ve ailesi için başka, pazarda satmak için başka ürün yetiştiriyormuş. Normalde ilâçlamayla pazara sunma arasında dört beş günden birkaç haftaya kadar değişen bir zaman geçmesi gerekirken, kâr hırsıyla, akşam ilâçladığı sebzeyi ertesi sabah pazarda satışa sunan vicdan yoksunu çiftçiler de varmış.

(Bunu geçen hafta Datça'da sohbet ettiğim bir kooperatif başkanı da söylemişti. İşte, organik tarım bu nedenle çok önemliymiş. Sıkı sıkıya denetleniyormuş.)

Satın aldığımız meyva sebzeleri mutlaka ve adamakıllı yıkadıktan sonra -maalesef- kabuğunu soyarak yemeliymişiz. En riskli sebze ve meyvalar, sera ürünü olanlarmış. Çünkü sera, nemli bir ortam olduğundan, sera bitkisinde daha fazla haşere ve hastalık oluşurmuş, dolayısıyla da daha fazla ilâçlanırmış.

Bu ilâçların bir ömrü (bitkiye nüfuz etme süresi) varmış ve zamanı gelince kendiliğinden parçalanırmış. Parçalandıktan sonra da zararlı dozda olmaktan çıkarmış. Yani, maalesef, taze sebzede bu zehirden bolca bulunurken, beklemiş -ve pörsümüş- sebzede daha az kimyasal bulunurmuş.

İki ucu necis bir değnek yani. Ya taze sebze/meyva ya da pörsüyüp kurumaya yüz tutmuş ama daha az zehirli meyva/sebze yiyeceğiz.

Önlem olarak, domates de dahil, her türlü meyva ve sebzeyi, "vitamini kabuğunda" falan demeden soyarak yemeliymişiz. Ama buna rağmen, ne adamakıllı yıkamak ne de kabuğunu soymak, yüzde yüz koruma sağlamazmış. En önemli şey, yediğimiz içtiğimiz nesnenin üretim sürecini sıkı sıkıya takip etmek ve denetlenmesi için yöneticilere baskı yapmakmış.

Bir de tarımdaki destekleme politikaları yüzünden, yurt dışına ihraç edilemeyecek olan ya da iç pazara fazla gelen ürünleri devlet sırf üretici mağdur olmasın diye satın alıyormuş. Ama bunun da çeşitli sakıncaları varmış. Anlatması uzun sürermiş. Hangi ürün pahalıya satılıyorsa herkes onu üretiyormuş ve diyelim yüz ton ihtiyaç olan üründen iki yüz ton üretiliyor, hepsi satın alınıp -meselâ- yarısı imha ediliyormuş.

Tüketicinin ve vergi mükellefinin cebinden hovardalık yapılıyormuş yani.

Doğru olan politika, ne ne kadar lâzımsa ondan o kadar üretilmesiymiş. Tabii bunun yolu da sıkı sıkıya denetlenmesi ve kafasına göre üretim yapan çiftçiye taviz verilmemesiymiş.

Ben uzmanın yalancısıyım. O öyle diyor.

Planımı şimdiden yaptım; bir sonraki bayramda yakınlarımı örgütleyip, proforosorun eşini lafa tutturarak ondan daha fazla bilgi alacağım. O zaman bu sayfanın altına o yeni bilgileri de ekleriz inşaallah.

Afiyet olsun efendim. Lütfen salata malzemesini daha özenli yıkayınız. Sakata gelmeyelim.

 Düşünenlerin düşünceleri

Sayın Patlıcan, bu Uzak Doğu nam yerde öyle nebat mevcut ki bakıp bakıp "yahu acaba bu nedir böyle" dediğim çok oldu. "Bakarsın üç kiloluk bir karpuz büyüklüğünde ve kabuğunda kocaman dikenleri olan bir mahsulât. Eline almaya korkarsın dikenleri yüzünden. Kesince içinden Greyfurt gibi bir meyve çıkıyor -tadı da benziyor biraz.

Buradaki Kivi'nin tadı bile epeyce farklı: Aroması daha yoğun ve sanki biraz daha tatlı gibi. Memlekette hiç görmediğim bir sürü tropik meyve ise ayrı bir hikâye. Bu tropik meyvelerin aroması neden bu kadar ağır olur be yav?

Asıl problem, bunca nebatın tadının birbirine benzemesi. Biber, patlıcan, salatalık, karnıbahar vs, hepsinin tadı neredeyse aynı: Ot tadı. Bu tropik bölgede pek Güneş görmeden yetişen nebatın tadı da pek bir şeye benzemiyor. Velhasıl, nerede o canım memleketimdeki sebze-meyvenin lezzeti.

Uzun bir alışma antremanından sonra "ne de olsa buralarda ömür geçiriyoruz, bigâne kalmak olmaz" dedim ve başladım ucundan köşesinden mıncıklamaya ve tadlarına bakmaya. Ee, diğer taraftan da açlık var, ağız tadımıza uygun yemek yapmak lâzım. Mecburen kurdum tezgâhı ve başladım Salatalık ve patlıcan falan almaya. Fakat, bunlar da ayrı bir hikâye. Renklerinin bizimkilere pek benzememesi bir tarafa, ebatları da bir alem. Tarif edebilmek emeliyle söylüyorum: Hani göstermek gibi olmasın, her biri "nah bu kadar".

Kâmuran Kızlak - 23 Eylül 2009 (22:07)

Bu arada önemli bir hususu atlamışım. Hani "buzluk gıdası" diye küçümsediğimiz, dondurulmuş meyva ve sebzeler var ya -ki nakliyat sırasında çoğu dondurulur zaten- onlar bu bekleme durumu nedeniyle, ilâç etkisinin daha az olduğu tarım ürünleriymiş.

Şimdi diyecksiniz ki, "yav kardeşim, herkes başka şey söylüyor, kime inanalım?"

Haklısınız, ne şuna ne buna inanalım, ortadan gidelim.

Bana kalırsa, galiba en iyisi, gazetelerde televizyonlarda gördüğümüz her palavraya kulak asmamak, mümkün olduğu kadar açık zihinli olmak, ama en önemlisi, bu tür haberlerden dolayı hastalık hastası biri haline gelmemek. Yoksa hayat geçmez. Mızmızlık hastalıktır aslında.

Hadi afiyetle...

Osman Patlıcan - 24 Eylül 2009 (13:17)

Meslekleğim gereği birçok çiftçimizle yan yana çalıştım. Organik tarımla uğraşan çiftçilerimize tohum ekimi ve hasat zamanlarında eğitimler alırlar. Sertifikalı olmak kaydıyla fabrikadan ürün olarak çıkan bir meyve veya sebzenin hangi tarladan, ne zaman toplandığını izleyebilirsiniz.

Bizim en çok sorun yaşadığımız konuysa reçetesiz alınan ilâçlardır.Tıpkı biz insanlar gibi bitkilerin de doktora ihtiyacı vardır. AB uyum yasalarında bununla ilgili ayrıntılar da var. Artık tarım ilâçlarını reçeteyle ziraat mühendisleri yazacak. Olması gereken de budur. Benim kafamı kurcalayan sa genetik tarım.

Bundan 50 sene önce mısır veya soya alerjisi yok denecek kadar azdı. Mısır ve soya, genetiğiyle oynanmış iki değerli besin maddesi. Bunları başka tahıllar, meyve ve sebzeler izlemeye başlıyor. Geçenlerde bununla ilgili bir makale okudum. Genetiğiyle oynanmış bir bitki döllenme sırasında başka bitkilerle de etkileşime girip onların da genlerini bozabiliyormuş. Bu durumda tohum bankalarının da çok işlevsel olacağını düşünmüyorum. Korkutucu ve düşündürücü. Amerika'da yeni yasa yolda, ürün etiketlerinde genetik bilgiler de olacakmış. Yakında bizde de başlar bu uygulama. Markete giderken kumaş poşetlerimize yakın gözlüklerimizi yerleştireceğiz anlaşılan.

Etesa - 16 Ekim 2009 (02:41)

Bir ziraat mühendisinin genetiği değiştirilmiş organizmalar ve böcek öldürücü kimyasallar hakkındaki şu görüşleri aydınlatıcı olabilir:

"GDO'lu ürün kullanmadığımız takdirde zaten biz o tarımsal ilâçlama sistemiyle o ilacı vücuda alıyoruz. Asıl önemli olan bu ilâçların vücutta ölümcül seviyede alınmaması. Ölümcül seviyeye ulaştığı takdirde insanlara daha fazla zarar verebiliyor. Bir şey iyi mi kötü mü derken, mevcut durumu da gündeme getirmek gerekiyor. Bizim asıl sorunumuz GDO'lu değil, ilâç kalıntısı olan meyve, sebze ve tarla bitkileridir. Asıl bu konu üzerinde kafa yormak gerekiyor."

"Tüm sıvı yağlar içerisinde en sağlıklısının zeytinyağı olduğunu belirten Aşkın, insanlara bu yağı kullanmalarını önerdi. Zeytinyağının herhangi bir kimyasal değişime uğramadığını kaydeden Aşkın, genetiği değiştirilmiş bir zeytinin de bulunmadığını ve zeytinin ana vatanının Türkiye olduğunu söyledi."

"İlaç kalıntısı GDO'dan daha zararlı" iddiası

Osman Patlıcan - 7 Kasım 2009 (13:08)


Yazıyı tanıdıklarınıza da tavsiye etmek ister misiniz?

 

Görüşlerinizi alalım

Ad Soyad
E Posta   (gizli kalacak)

« 5120


 

Editör'ün Önerisi

Öfkenin demlenmişi

Ali Türkan

Beni asıl, işin başında hayallerinden vazgeçip "adam gibi" işlerin peşine düşenler ilgilendiriyor. Hayal kırıklığına uğrayanlar. Hani o nefis Küba şarkısındaki gibi, "yirmi kere hayal kırıklığına uğradıysan, yirmi birincinin hakkından da gelebilirsin" diyenler.  Devam

Bu rûzgâr-ı bî mededin inkılâbı var

Kâmuran Kızlak

Yıllardır zihnimize nakşedildiği üzere, bu topraklarda yetişen Cumhuriyet pek narin olur ve pek öyle sağından solundan ilişmeye gelmez. Bir şarkıdan, türküden, kitaptan, yazıdan, filmden, havadaki buluttan ve hatta cumhurun kendisinden bile bekası kolaylıkla zarar görebilir.  Devam

Gazeteci'ye mektup

Necdet Şen

Meramımı daha geniş bir kitleye ifade edebilmek için bir şans diye gördüğüm ve ondan dolayı "peki" dediğim bir görüşmenin, vermek istediğim mesajın -gerçekten de geniş bir kitleye- anlamını yitirmiş, bağırtıya dönüşmüş, banal bir sunumla yansıdığına, yıllarca uğraşsam da düzeltemeyeceğim bir yanlış anlaşılmanın yolunu açtığına tanık oluyorum.  Devam

Son Yorumlar

Syd Barrett - Çok büyük bir iştahla okudum yazıyı. Tanrım, bu... Cenk Öyküleri 1: Sen kimin uşağısın lan!

Şemsettin Oruk - Ken Parker' i hortlatmak gibi olacak, ama... Klasik çizgi romanın doruğu: Ken Parker

Wakkas Kelle - DEVAM Beyaz Türk kelimesinden ne kastedildiğini bilmiyorum, ancak... Beyaz Türk

Wakkas Kelle - Necdet Bey, kusura bakmayın ama yazınız mantıklı değil. 60'lı yılların Türk... Beyaz Türk

Buse Özkan - Herkes hayatının belli dönemlerinde birçok sıkıntıyla... Eroin Güncesi

Web Gezgini

Savaş kararını (Apo'nun) avukatı aldırdı

Öcalan'ın hedefi ne sizce?

Bütün amacı kendisini kurtarmak. Yaşamı karşılığında, kendisine dayatılan şeyleri yapıyor. Eğer İmralı'da kendisine 'şunu yap, bunu yap' denmese, dışarıda iki asker öldürüldüğü zaman Öcalan'ın ödü kopar. Ama şimdi kendisine çatışma dayatılıyor.

Hüseyin Yıldırım - Neşe Düzel (Taraf)

Son Yazılar

Bir sor Allah aşkına

Seyit Balkuv

Her soru bir merak duygusundan kaynaklanıyorsa ve merak duygusu da farklı olana yönelmek dürtüsü ile ilgiliyse, "hayata dair bir soru" iyi bir başlangıç noktası olabilir belki de ne dersiniz?  Devam

Kırık Emekli General Hayatları

Ahmet Faruk Yağcı

Nesiller gelip geçiyor. Bunca emekli adam, bunca vatana hizmet gayreti beni yoruyor. Ey yetkililer! Siz siz olun beni dinleyin. Zararlı çıkmazsınız. Kendini Cipralex'e Lustral'e vurmuş emekli subay sayınız da yıllar içinde azalır.  Devam

Trigger Happy

Deniz Türkoğlu

Kendini tehlikede (hatta yalnızca rahatsız) hissettiği ilk yerde tetiğe basmak ve tehdidi yok etmek üzere kodlanmış, hiç bir tehlike oluşturmayan durumlarda da tetiğe basma ihtiyacına dönüşmüş korkunç bir alışkanlığın adı.  Devam

Hayat Oburu

Necdet Şen

Ya hakkaten ya! Hayat çok kısa, seçenekler sonsuz. Ben 99. maddedeyken listenin adı "ölmeden önce yapılması gereken 10.000 şey" diye değişir, yaya kalırım diye tırsıyorum.  Devam

Avrupa'da bir seçim

Yalçın Şahin

İnsanlar yurtlarını bırakıp Avrupa'ya göç ediyorsa bu daha çok tanımını Batı insanının yaptığı bir yoksulluktan kaçmak içindir, ki bana göre bu genelde yapay, üretilmiş bir yoksulluktur.  Devam

Kanlıca'nın yalnızları

Deniz Türkoğlu

Her sabah işe giderken ve her gece işten dönerken, aynı sekizlik dolmuşta, bazen aynı koltukta yan yana, gene hiç konuşmuyorduk. Selâmlaşmıyorduk. Göz göze gelmiyorduk.  Devam

Hayvana şiddetten toplumsal suça doğru

Hülya Yalçın

Toplumsal şiddet büyük bir hızla tırmanırken herkes sebepler arıyor. Kimse görünen ve ortalıkta gözümüze acı acı haykıran sebebi görmüyor. Belki de görmek istemiyor.  Devam

Nişantaşı Reasürans

Nuri Yalçın

Sık sık 360 derece çark etmesinin basit bir iş olmadığını, planlı yapıldığını ispatlıyor. Yoksa sakalılın kılları kadar şablon tutmazdı kasasında. Şablonların sırrı sadece bu kadar değil.  Devam

Boşluk

Ahmet Faruk Yağcı

Şu günlerde içinizde bir huzursuzluk, bir boşluk, garip bir ağrı sonrası esrikliği hissediyorsanız paniklemeyin. Eskisinden çok daha iyi ve mutlu olacaksınız.  Devam

Küllenmiş Zamanların Ardından

Bülent Karaköse

Ertesi gün kendime geldiğimde Sinan'ın siyah deri yeleğini üstümde buldum. Biraz şaşırmıştım ama hatırlamakta zorlanmadım; gece barda üşümüştüm ve çıkarıp yeleğini hediye etmişti.  Devam

© 2000-2010 ~ Derkenar ~ Sitedeki içerik 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri yasası ile korunmaktadır. Yazılı izin olmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz, değiştirilemez, başka mecralarda kullanılamaz. Ancak uzunluğu 200 kelimeyi geçmemek, yazar adı ve kaynak belirtmek ve bu sayfaya link vermek kaydıyla yazılardan alıntı yapılabilir.  

 

  233 - 10 - 1359 - 1414


Web Derkenar
31 Temmuz 2010 Cumartesi
Yazı Boyutu
©