Kimlikler lütfen!

Bu konuda yazarımızla aynı görüşte olmadığımı belirtmek isterim. Kimliklerde bulunan bazı bilgilerin gereksiz olduğu ve bunların kaldırılması gerektiği konusunda katılabilirim. Mümkün olduğunca kimlik kartlarındaki bilgilerin azaltılması taraftarıyım. Kimlik kartı taşımayanların hapse atılması gibi garip cezalara da karşıyım.

Ancak ben kimlik kartını insanları kategorilendirme ya da sınıflandırma amacıyla yapıldığını ya da artık öyle bir şeye dönüştüğüne inanmıyorum.

Günümüz dünyasında insanlara devletin daha doğru ulaşması ve daha iyi hizmet verebilmesi ve mağduriyetlerin önlenebilmesi açısından böyle bir kart ya da en azından kimlik numarasına ihtiyaç vardır. Bu sadece sana ait bir numaradır ve sen devletle hatta birçok özel kurumla bu numaran vasıtasıyla doğru iletişim kuruyorsun. Bu bir ihtiyaç üzerine doğmuştur zaten.

Bu kadar önemli bir numaranın güvenliğinin sağlanamaması ve olur olmaz her yerde ifşa edilmesi bence asıl sorun. Asıl önemli olan kişisel bilgilerin güvenliğidir ve bunlara özel hayatın gizliliği çerçevesinde ne kadar riayet edildiği önemlidir.

İngiltere zaten oldum olası kuralları ve tavırlarıyla hep kendini ayrı bir yere koymaya çalışmış ve bu çaba içinde olmuştur. Ancak anlaşılan artık onlar da doğru olana doğru yönelmişler geç de olsa.

Necmi Demir - 3 Şubat 2010 (17:40)

Paradigmanın içinden bakıldığında günümüzün kentli toplumunda kimlik ve vatandaşlık numarasının önemi inkâr edilemez tabii. Zaten yazarın bu "basit" gerçekten habersiz olduğunu sanmıyorum.

Fakat her şeyi "çünkü"lerle açıklamamıza imkân sağlayan mevcut paradigma ta en başından sorgulanamaz mı?

Gitgide karmaşıklaşan ve her bir parçası diğerinin aksamadan çalışması şartına bağlı olan sistemin, bir noktadan sonra beklenmedik bir biçimde tıkanacağı -hatta çökebileceği- ihtimali üzerine kafa yorulamaz mı?

Her birimize ait bilgilerin belirli merkezlerde kayda geçirilmesinin en çok da kapitalist sistemin "müşteri profili" ihtiyacına cevap verdiği söylenemez mi?

Orwell, Huxley, Bradbury, geçmişten günümüze karamsar politik-eleştirel bakışlar atarken, bireyleri devlet açısından adeta birer istatistiksel veriye ve sanayi girdisine indirgeyen, barkodlayan, sınıflandıran, totaliter rejimlere dikkat çekiyordu. Bu tür rejimlerin olmazsa olmazı fişlemenin ve damgalamanın ilk adımı olan vatandaşlık numarası ve kimlik kartı gibi nesneler bazı konularda "hayatı kolaylaştırıyor" diye koşulsuz baş tacı mı edilmeli?

Neden kimlik kartı da alışveriş kartı vd gibi isteğe bağlı olarak alınabilen ve daha sonra istenirse iptal edilebilen bir şey olmasın ki? Buna engel teşkil eden gündelik pratik faydaları bir yana bırakarak, felsefî bir metafor olarak tartışmaya ne dersiniz?

Selim Atak - 4 Şubat 2010 (13:36)

Günümüz bilgi toplumunda istatistikî veriler çok önemli bir yer tutuyor. Bunun üzerine dilediğiniz kadar 'komplo teorileri'inşa edebilirsiniz ama gerek politik gerek ekonomik gerek bilimsel vs bütün projeleriniz ve adımlarınız bazı istatistikî veriler üzerine inşa edilmemişse akamete uğramaları kaçınılmazdır. Kimlik numarası veya kimlik kartı, içerdiği istatistikî bilgiler üzerine çeşitli komplo teorileri türetilmesi açısından belkide en masum olanı.

Buna gerek yok kaldıralım diyorsak bunun alternatifi üzerine de biraz kafa yormak lâzım. Belki ileride teknolojik imkânlar gelişir kimlik numarası yerine kişisel DNA haritası kullanılır. Adı her ne olursa olsun ister kimlik kartı, ister kimlik numarası ister DNA haritası ya da her neyse, bireyle tüzel kurumların doğru iletişim kurabilmeleri için bir 'şey'e ihtiyaç var ve bu kaçınılmaz gibi görünüyor.

Asıl önemli olan bence, bu 'şey'lerin güvenliğidir. Bunların üzerine inşa edilen bir sistemde asıl problem o verilerin güvenliğidir. Zaten dikkat edilirse son zamanlarda askeri kurumlarda elektronik savaş daireleri kurulmaktadır. Her türlü verinin 'sayısal' ortama düştüğü bir dünyada bu verilere ulaşma adına 'siber savaş'daireleri kurulmasıda zaten kaçınılmaz.

İnternet dünyasında bile Facebook, Myspace, Twitter, bloglar, elektronik postalar vb kişisel ve sosyal içerikli alanların popülerleş(tiril)mesi de bir şekilde aynı amaca yani 'kişisel ve sosyal ağ' verilerine daha rahat ulaşım talebine bir şekilde hizmet etmesidir. Bu açıdan neden 'etiketlendiriliyoruz'dan ziyade 'nasıl koruyabiliriz' şeklinde düşünmek ve bununla ilgili çözümler üretmek daha gerçekçi.

Necmi Demir - 5 Şubat 2010 (12:04)

Amerika'da daha önce orduda çalışmış sicili tertemiz bir subay sivil hayatta iş aramaya başlıyor. Fakat tüm iş başvuruları önceleri gayet iyi giderken hepsi son aşamada reddediliyor. Kafayı yeme noktasına gelen adam nihayetinde işin aslını öğreniyor: Meğer yıllar önce bir havaalanında kaybettiği kimlik kartı bir hırsızın eline geçmiş ve bu kimlikle işlenen suçlardan dolayı adamcağızın savcılıkta dağ gibi kabarık kötü bir sicili birikmiş.

Adam kendini temize çıkarmak için mahkeme mahkeme koşturmuş ve nihayetinde savcılıktan imzalı, mühürlü bir belge çıkartmayı başarmış. Bu belgede "savcılıkta adama ait olduğu görünen suçların bu kişiye ait olmadığı, pasaportunu çalan başka bir kişi yüzünden bu duruma düştüğünü" açık açık anlatılıyormuş.

Adam, tabii çok sevinmiş ve bundan böyle iş başvurularında bu belgeyi de mutlaka göndermiş.

Sonuç?

Hüsran; yine tüm başvurular ret!

Çünkü firmalar şöyle diyormuş: "Evet savcılığın mektubunu gördük. Bu suçların size ait olmadığını görüyoruz. Fakat diğer müracaatlarda sizinki gibi şaibeli bir durum yok. Yani onlarda ortada ne suç dosyası var ne de suçu aklama mektubu."

Televizyondaki bir belgeselde ağlamaklı sesi ile adam kendi anlatıyordu bunları.

Çok istisnaî bir durum mu? Evet öyle. Peki, sizin başınıza gelse ne hissederdiniz? "Olur böyle şeyler" deyip geçebilir miydiniz?

O zaman ne yapmak lâzım? Uyanık olup kimlikleri kaybetmemek lâzım! İki adımda bir popumuzu yoklayıp cüzdan yerinde duruyor mu diye yoklamak lâzım. Şakası yok ömür boyu işsizlik var ucunda.

Korku imparatorluğuna hoş geldiniz!

Kimlik belgesi sayesinde doğru ve hızlı hizmet alıyor olmamıza kim niye karşı çıksın ki? Velâkin, karşımızdaki bir insanı tanımak için onun yüreğine dokunmak varken bilgisayarda bir numaraya ilişkilendirilmiş verilere bakıp, o kişi hakkında mutlak bir yargıya varma gibi bir kötü bir alışkanlıktan nasıl arınacağız?

Seyit Balkuv - 5 Şubat 2010 (14:34)

Seyit Balkuv'un üstteki yorumunda bahsettiği olayın benzeri yakın bir geçmişte Türkiye'de de yaşandı.

30 yaşlarında bir gencin yaşadığı kâbus gibi olaylar anlatılıyordu bir haber programında.

Gencin o güne kadar hiç görmediği bir kardeşi daha varmış. (Sanırım babasının gizli bir evliliğinden.)

O kardeş, soyad ve sima benzerliğini kullanarak ve "kimliğimi kaybettim" diyerek kardeşinin adına bir kimlik çıkarttırmış. O kimlikle yeri göğü dolandırmış. Hatta evlenmiş falan. Bir sürü haltlar yemiş.

Bir süre sonra alacaklılar ve diğer belâlar bu genci bulmaya başlamış. Üstelik başına bu işler gelen bu genç bir bankanın bu tür dolandırıcılıklara karşı strateji geliştiren bir bölümünde çalışıyormuş.

Araştır taraştır, sonunda genç o haltları yiyenin kendi (üvey) kardeşi olduğunu ortaya çıkarmış ama dinleyen kim?

Seyrettiğim programda, mağdur ve annesi ağlamaklı bir halde yaşadıkları kâbusu anlatıyorlardı.

Sanırım izleyen günlerde polis olaya daha ciddi eğildi, televizyoncuların da desteğiyle diğer (sahtekâr) kardeş yakalandı. Ama bu kimlik mağduru gencin tüm sorunları çözüldü mü bilemiyorum.

Durmuş Düşünür - 5 Şubat 2010 (15:17)

Sayın Seyit Balkuv'un diğer güzel yazılarında da gördüğümüz o güzel temel ahlâkî ilkeler ışığında bakabilsek keşke her şeye. Zaten o zaman çoğu problemi daha başlamadan halletmiş olacağız. Verdiğiniz örneğin benzerleri çoktur ve daha da çoğaltılabilir.

Bu örnekte asıl sorgulanması gereken sizin de belirttiğiniz gibi işverenin önyargılı tutumu ve peşin hükümcülüğüdür. Burada hiç işlemediği halde bir suçtan dolayı mağdur olan birinden bahsediyoruz, varsayalım ki suç işlemiş biri bile olsa o suçunun cezasını çektiği sürece o kişiye ömrü boyunca tekrar tekrar cezalandırmak insafsızca bir şey.

Bu açıdan bundan arınmak ancak yine sizin yazılarınızda sık sık vurguladığınız temel ahlâkî değerlerin yaygınlaşması ve empatiyle olabilecektir sanırım. Birbirimize daha çok hoşgörü, daha çok şans vermeli. Hayatı bir yarış sahnesi olmaktan çıkarıp bir paylaşım alanına dönüştürdüğümüz ve hırslarımızdan arındığımız sürece karşımızdakilere belki daha önyargısız, kardeşçe ve dostane bakabileceğiz.

Necmi Demir - 5 Şubat 2010 (16:24)

Kimliklerden bahis açılmışken, kimliklerde din hanesi meselesi var bir de. Konuyla alâkalı şu yazıya bir göz atın isterseniz. Farklı görüşleri dinlemek lâzım. Benimkişisel görüşüme göreyse din hanesi seçime bağlı olmalı. İsteyen yazdırsın istemeyen yazdırmasın.

"(...) dini aynı zamanda bir sosyal kurum olarak kabul edenler de var. Bu görüşteki insanlar için din her şeyden önce bir kimlik tanımı olduğu için kimliğinden din hanesinin kaldırılmasını nasıl karşılayacağı ayrıca önem taşıyor olmalı.

Oysa bu insanlara fikrini soran yok.

Sanki bir suç işlemiş gibi günün birinde bir mahkeme tarafından kimliğinden din hanesinin çıkarılması cezasına çarptırılmış insanlar bunlar."

Kimliklerden Silinen (İbrahim Kiras - Star)

Erdem Abaka - 6 Şubat 2010 (11:22)

Gerekli bir şeydir ve her gerekli şey gibi varlığı sorgulanamaz kimliklerin. İşin ilginci, hem bir yandan daha çok bireyselleşip kendimize daha fazla özel alanlar yaratırken öbür taraftan birileri adına bu alanların etrafına dikizleme pencereleri koymak zorunda olmamız ya da birilerinin bunu bize bile sormadan yapması.

Bir de yazarın da üstünde durduğu özdeşleşme meselesi var. Sonuçta kâğıttan yahut plastikten, özenle tasarlanmış, elle tutulur gözle görülür bir nesne bu kimlikler hali hazırda. En aykırımızın bile bir şekilde ruhunu okşuyor. Peki günün birinde bir yerlerimize çip yerleştirilirse ne olacak? Görevli üzerimizden barkodu geçirince ekranda beliren "Müslüman" yazısı yine gururumuzu okşayacak mi? Muhtemelen o zamanın koşturmacasında o da bize hayli gerekli gözükecek.

Yalçın Şahin - 7 Şubat 2010 (04:51)

Kimlik kartları bazı bilgilere kolay ulaşmak ve güvenlik açısından etkili olmakla beraber, insanların başka insanları sınıflandırması ve kontrol altında tutabilmeleri için gerekecek "fişleme" bilgilerini barındıran araçlara da dönüşebiliyor herhalde.

Dünyanın başka yerlerinde kimlik kartı uygulamalarına dair örnekler için şu habere göz atmakta fayda olabilir:

Dünyada kimlik kartı uygulamaları (Star)

Erdem Abaka - 12 Mart 2010 (12:44)