Devlet Ana kötü yola düşerse

Murat Bardakçı'nın yazıdaki şu sözü aslında daha da tartışılmaya değer:

"Kraldan fazla kralcılar o kadar çok kullandılar ki şimdi söyleyeceğim sözü, artık sakız oldu, ciddiye alınmıyor. O yüzden size de böyle avam bir söz gibi gelebilir şimdi, ama söyleyeceğim: Bakın ortada bir arkadan vurma olayı var. Bu gerçektir. Ben bunu söylemeye utanır hale geldim, ama mesele budur."

Bu "arkadan vurma" deyimi, evet, gayet kaba bir deyim, ama kırımın mantığını anlamak açısından bir ölçüde yol gösterici.

Bir kere o dönemde Osmanlı'nın yaşadığı üstüste yenilgilerin şoku var. Sonra galip devletlerin buradaki vatandaşlarını ve zamanla tüm gayrımüslim azınlıkları buradaki Müslümanlara karşı kayırıyor olmaları var. Bunlar Osmanlı aydınında çok derin bir travma yaratmış. 6 asır boyunca efendi olduğu topraklarda o derece itilip kakılmak onları çok kışkırtmış. Bu da özellikle Ermenilere karşı derin bir hınç ve intikam duygusunu körüklemiş. Ve bu intikam hissi en çok da Balkanlar'dan ve Kafkasya'dan gelen muhacirler arasında kolayca yandaş bulmuş.

"Arkadan vurdular" derken kastedilen şey, aslında banal bir dille de olsa budur zannediyorum.

Selim Atak - 15 Ocak 2009 (18:54)

Peki, altı asır boyunca "efendi" olunan topraklarda hakimiyeti yitirince şiddetin dozunu artırmak ve çok da gerçekçi olmayan amaçlar uğruna, "vatandaşım" diyebilmek için adına ihtilal yaptığınız insanlara zulüm uygulamak, mazur mu görülecek "içinde bulunulan şartlar" gereği?

Aksine inanmak daha kolay olsa da, her nedense "arkadan vurulmanın getirdiği çaresizlik" duygusuyla bu işlerin yapıldığı açıklaması beni tatmin etmiyor.

Çünkü, "devletin bekası" tamlamasının neyi ne kadar kapsadığı sorusu karşıma çıkıyor durmadan.

Altı asır boyunca üç kıtaya yayılan bir emperyalist devlet, şartlar tersine döndüğünde hangi aşamada ve nasıl "mazlum devlet" savunmasına geçmiştir? Belki de soru budur.

Erdem Abaka - 17 Ocak 2009 (09:42)

Murat Bardakçı "yapılması gereken yapıldı" derken, belki bir açıdan anlaşılabilir nedenleri olan "mahvoluyoruz" paranoyasını ilahi adaletin yerine koyuyor gibi. Böylelikle de her türlü zulmü siyaset adına haklı çıkarabilen mekânik bir tarih yorumuna sapıyor. Bu hiç vicdanî değil.

Tarihsel belgeleri duygusallığa düşmeden taramak ve değerlendirmek başka, milyona yakın insanın mahvoluşunu bir tür "virüs taraması" gibi görmek daha başka.

Hayat sadece politkadan ibaret değil. İnsanların içlerindeki silinip atılamayacak vicdan duygusunu da hesaba katmak lâzım.

Enver Başol - 17 Ocak 2009 (12:10)

Evet, kimse ezilmesin... Kimse sürülmesin. Kimse öldürülmesin. Ama bu duyarlılık herkes için olsun. Bu anlamda Murat Bardakçı'ya katılıyorum. Bir milyon Azeri Karabağ'dan sürülür vicdanlar sızlamaz. Kıbrıslı Türkler toplu mezarlara gömülür, bugün bile dünyada tanınan kimlikleri yoktur, bağımsızlık hakları yoktur vicdanlar sızlamaz. Filistinliler öldürülür vicdanlar sızlamaz, Iraklılar öldürülür sızlamaz, Sulukle'deki çingeneler 2008'da yerlerinden sürülür, sızlamaz... Tek bir yazı yazılmaz, tek bir türk aydınlarının katıldığı eylem düzenlenmez... Bu yüzden de sadece mevzu Rumlar-Ermeniler olunca, sızlayan vicdanlar, bana hic samimi gelmez... Bardakçı'da olaan tutarsızlık, bu vicdanlarda da yok mu?

Murat Agaoğlu - 17 Ocak 2009 (17:06)

Acaba sayın Ağaoğlu bu dünyada değil de kendi yarattığı hayalî bir evrende yaşıyor olabilir mi? Ben mi yanılıyorum acaba? Sözünü ettiği tüm haksızlıklar için protesto gösterileri yapan birileri çıktı. Çeşitli platformlarda yapılan insan hakkı ihlâlleri kınandı. Kınanıyor.

Acaba utangaç bir üslupla şunu mu demek istedi sayın Ağaoğlu: "Madem biz Türküz, sadece Türklere yapılan haksızlıklar karşısında sesimizi çıkaralım, diğerleri kendi başlarının çaresine baksın."

Bu da bir bakış açısı tabii. Ama dışlayıcı, ötekileştirici bir bakış. Şahsen benim insanlık anlayışım, mağdur edilen herkesin hangi ırktan hangi milletten hangi dinden olduğuna bakmaksızın yanında olmayı gerektirir.

Enver Başol - 17 Ocak 2009 (23:12)

Hiç şüphesiz, bir vakayı araştırıken tarihçilerin görevi vakanın meydana gelmesine yol açan süreçleri, dönemin dinamiklerini, vakanın özne ve nesnesi olan tüm elementleri eksiksiz incelemek, olayı tüm yönleri ile ortaya koymaktır.

Bize düşen ise tarihçilerin ortaya koyduğu bilgileri, belgeleri elden geldiği kadar okumak, vaka hakkında bilgi sahibi olmaya çalışmaktır. Fakat bilgi sahibi olmakla vaka hakkında bir sonuça ulaşmak farklı şeydir. Yani kişiler vakanın tüm detaylarından haberdâr olsa dahi, vakayı yorumlarken tamamen zıt taraflara yönelebilirler.

Tarihçiler de bu memleketin vatandaşı olduğuna göre, onlar da taraf olabilirler. Hatta bir bakış açısına göre taraf olmaları özellikle gerekir. Çünkü konuyu en iyi bilenler onlardır. Bana daha yakın duran diğer bakış açısına göre ise taraf olmasalar daha iyidir. Çünkü taraf olmak bağımsız olması gereken araştırmacının ayağına dolanabilir.

"Yapılması gerekeni yapmak" yerine göre büyük bir meziyet olabilir. Ama unutmamak lâzım ki, yüzlerce, binlerce yıl öncesinden hâlâ kalbimizi titreten liderlerin pek çoğu bu saygınlıklarını "yapılması gereken şeyden farklı bir şey" yapmış olmalarına borçlular.

Ülkesini İngiliz işgalinden kurtarmak isteyen Gandi için "yapılması gereken şey" silahli direniş örgüt kurup savaşmaktı. Ama o insanları öldürmemeyi her şeyin üzerine koydu ve bir mucize yarattı. Tek kurşun atmadan İngilizleri ülke dışına gönderdi. Barış ve sevginin ne muazzam bir güç olduğunu tüm dünyaya gösterdi.

Seyit Balkuv - 18 Ocak 2009 (00:15)

Sözkonusu acılar yaşandığında vicdanların sızlamadığı nasıl tespit edilebiliyor?

Görülmemekte ısrar edilen bir nokta var, o yüzden tekrar yazıyorum:

1915 te o acıyı yaşayan Ermeniler, uzaydan gelmemişti. "Bu ülkenin vatandaşı" ya da adayıydılar. Zira İttihatçıların iddialarından biri de herkesi vatandaş olarak kucaklamaktı.

Daha da "vatandaş" olduğu varsayılan insanlarımız için Ermeniler sürüldüğünde, geride kalanların refah düzeyi bir anda katlanmadı, eğitim seviyesi artmadı, ortalık güllük gülistanlık olmadı. (Anladık, savaş!)

Diğer bir nokta da şu: "Bu devletin güvencesinde" olması gereken vatandaşlar, acı çekti mi çekmedi mi?

Ya da soruyu şöyle soralım: Biz bu topraklarda hep beraber yaşamak istiyor muyuz istemiyor muyuz? (Tamam önce onlar başlattı!)

"Emrimizde olurlarsa yaşarız, aksi takdirde..."mi diyoruz yoksa?

Unutmayalım ki, bu illet gün gelir döner, kendini "asli unsur" sayanları da yutar.

Bir memleket düşünün; asli unsuru ortak insanî değerler, yükselen bir refah düzeyi, teknoloji ve gerçekten hoşgörü olsun.

Hep beraber yaşayabilecekken, asli unsuru olduğumuz (ki tartışmalı) devlet tarafından sürülen Ermenilerin acılarının inkârını bırakırsak, belki bir adım atmış oluruz.

Belki de o zaman, milliyetçilerinin Amerika'dan nefret edip orada yaşamak için can attığı bu güzelim ülke cazibe merkezî olur. İnsanlığa gerçekten de tartışılmaz bir armağan vermiş oluruz.

Ya da dünyanın en büyük bayrağının altında oturur, Ergenekon'dan çıkmayı bekleriz.

Erdem Abaka - 18 Ocak 2009 (09:15)

Hassasiyetlerinizi anlıyorum ve paylaşıyorum. Tek bir insanın ölümünden üzüntü duyulmaması mümkün mü ki binlercesinin, on binlercesinin, yüz binlercesinin ölümünden duyulmasın.

Yalnız bir-iki noktaya değinmek istiyorum. Belki birbirimiz anlamamız açısından yararlı olabilir. Benim yıllardır AB ve uluslararsı ilişkiler alanında çalışıyorum, ama aydın falan değilim, türklük de çok umrumda değil. Birçok Avrupa ülkesinde de bulundum ama, aydın denilen kesimin, diğer görüşlere bu kadar tahammülsüz, bu kadar kapalı olduğu bir diğer ülke hatırlamıyorum. Burada bana yanıt verenlerde de bunu görmek mümkün.

Aynı görüşte olmasak da Seyit Balkuv'un yanıtı tahammülsüzlük içermiyor. Soğukkanlı bir şekilde kendi tezini anlatmaya çalışıyor. Teşekkürler.

Belki uzayda yaşıyorum evet. Zira, bu ülkede ermeniler ve rumlarla ilgili yazacağım üç yazıyla bir numara aydın muamelesi görürüm, televizyonlara falan çıkarım. Ama falan kesimin uğradığı haksızlıkları da bir kenara koymayalım, onların da hakkını teslim edelim dersem milliyetçi, faşist damgası basılır. Batılı dostlar da arkamı sıvazlamaz. Bu durum beni sıkıyor. Anlatmak istediğim bu.

Daha 1992-1994'te 1 milyon Azerî yerinden yurdundan oldu. Onlar bizi ilgilendirmez diyebilirsiniz. Ama buradakilerin ya da batılıların tutumu o zaman da bana samimi gelmiyor.

Başkaları ezberini bozmuyor diye şikâyet ediyorsunuz ama en baba tarihçi de çıksa (bardakçı dışında da) siz de ezberinizi bozmuyorsunuz. Sayın Balkuv, evet Gandi mucizeydi bu arada...

Murat Agaoğlu - 19 Ocak 2009 (02:35)

Murat Bey, eğer tahammülsüzlük olarak algıladığınız benim yorumumsa, yani sizde böyle bir izlenim yarattımsa, cidden üzülürüm.

Galiba tekrar etmem gerekecek; ilk yorumunuzda yaptığınız genellemelerin hepsi yanlış.

Sözünü ettiğiniz haksızlıkların hepsine de tepki veren kesim(ler) oldu. Belki sizin arzuladığınız şiddet ve yoğunlukta olmamışlardır. Ama nasıl sizin öncelik sıralamanız kendinize özgüyse, başka insanlarınki de kendilerine özgü olabilir. Bundan yola çıkarak bura aydınlarının "Ermeni ve Rum mağduriyetlerini kaşıyarak bunun üzerinden manevi rant sağladığını" ima etmek, kabul edin ki pek şık bir yaklaşım değil. İlk yorumunuzu bir daha okursanız, saldırgan bir üslupla kaleme alındığını ve insan haklarını savunanları örtülü bir dille "riyakârlık, ikiyüzlülük, sahtekârlık" gibi hoş olmayan sıfatlarla suçladığınızı eminim siz de görürsünüz.

Tartışmaya bu kadar agresif bir tondan girip sonra da aldığınız tepkileri "tahammülsüzlük" olarak adlandırmanızda didişme eğilimi algıladım. Bu kadar yukarıdan bir tavırla kanaat notu dağıtmanız da pek kibarca sayılmaz.

Mutlaka sizin de ufkumuzu açabilecek görüşleriniz vardır. Küçümsemeyiz. Bunları buraya yorum yazan diğer insanlara punduna getirilmiş hakaretler sıvamadan ifade ederseniz, hem siz üzülmezsiniz, hem de biz sizin değerli fikirlerinizden faydalanmış oluruz.

Enver Başol - 19 Ocak 2009 (10:03)

Doğulu milletlerin ölümü konusunda, Batı'da pek bir hassasiyetin oluşmadığı herhalde inkâr edilemez bir gerçektir. En son Filistin'de yaşananlar bunun onlarca örneğinden sadece bir tanesi.

Ermenilerin başına gelen büyük felâket, tüm dünyada yeterince konuşuluyor. Bu olay belki de tarihin en çok anılan, konuşulan, üzülünen katliamı. Buna itiraz yok elbette. Ama buna rağmen, bunu bile yeterli bulmayıp özür dilemek... Bu ülke bağlamında düşünürsek: Bu ülkede Ermeni katliamını her şeyden çok dile getiren aydınların bu çabalarının yeterli olmadığını görüp Ermeniler'den özür dilemesi... Bu biraz fazla değil mi? Bir dengesizlik oluşmuyor mu? 1915'in anılmasından memnunum, şikâyetim yok. Ama, Doğulu toplumlara yaptıklarının hesabını vermeyen, Doğulu toplumların başına gelenleri hiç bir şekilde umursamayan Batı'nın tavrını pekiştiren bir şey olmuyor mu bu dengesizlik?

Ermenilerle ilgilenirken, özür dileme kampanyası yerine biraz da kendi acılarımıza da eğilebilsek?

Ufuk D. - 19 Ocak 2009 (12:19)

Tartışmayı tırmandırmak istemiyorum ama Gandi'yi "hasbelkader başarılı olan bir istisna" olarak görmek ve bu yüzden örnek gösterilemeyeceğini ima etmek bana pek hakkaniyetli gözükmüyor.

Zira "yapılması gereken şeyden farklı bir şey" yapan daha başkaları da var

Birinci dünya savaşının en hararetli zamanında birbirleriyle savaşan Alman, İngiliz ve Fransız askerlerinden Noel gecesinde "yapılması beklenen şey" savaşmaya devam etmek veya en azından bir günlük ateşkes yapmaktı. Ama onlar karşı cephe ile iletişime geçtiler ve silahlarını bir gün için bırakıp, Noel gecesini beraber yemek yiyerek kutladılar. Birbirlerine çocuklarının fotoğraflarını gösterdiler, beraber şarkılar söylediler. Bugün hâlâ hatırlanıyorlar. Askerlerin aslında üniforma giymiş insanlardan ibaret olduğunu ve büyük çoğunluğun aslında kan dökmek istemediğini tarih öncesinden bize hatırlatmaya çalışıyorlar. Oysa o gün savaşmaya devam etselerdi dünyanın gidişatında ne gibi bir katkıları olacaktı ki?

Bu da mı çok uçuk oldu? Peki, Mustafa Kemal Samsun'a çıktıktan sonra tamamen padişaha bağlı kalsaydı, sadece onun istediklerini yapsaydı ve neticesinde "ben yapmam gerekeni yaptım" deseydi onu yine şimdiki gibi baş tacı yapacak mıydık?

Peki ya bu sitenin sahibi yapması gerekeni yapıp hani o beğenmediğimiz medya patronlarının yamacında saf tutsaydı bu muhabbet ortamını bulabilecek miydik?

Seyit Balkuv - 19 Ocak 2009 (14:04)

Bu bir muhabbet ortamı ise -ki öyle görünüyor- bu muhabbetten en çok zevk alan kişi benim sanırım. Siteye eklenen her yeni yazıda ve içten yorumda, uyanınca başucunda hediye bulmuş çocuk gibi yüzüm aydınlanıyor.

Bu internet dergisine güzel yazıları ve yorumlarıyla katkıda bulunan ve şu ana kadar bir teki bile "haniya da benim elli gram pastırmam?" dememiş olan tüm Derkenar yazarlarına yürekten teşekkürler.

Bu siteyi benimseyen ve destan uzunluğundaki yazılarımızı azimle okuyan tüm sessiz ziyaretçilerimize de yürekten teşekkürler.

Eşine dostuna tavsiye edenlere de.

Bu teşekkürlerin en büyüğü, sekiz yıl önce, hiç aklımda yokken, tadına doyulmaz mektuplarıyla bu sitede bir Yazarlar bölümünün açılmasına vesile olan sevgili Ali Türkan'a...

İyi oldu iyi... Çok iyi oldu. Ne Şam'ın şekeri ne medya patronunun zekeri. Biz burada hep birlikte yazıyor, okuyor, zihinlerimizi parlatıyoruz. "Ortak Akıl" demeyeyim ama insana kendini iyi hissettiren ortak bir iklim oluşuyor gün be gün.

Aramızda kalsın ama galiba bu mecmua bir tür "aşk evliliği".

Büdütör Hazretleri - 20 Ocak 2009 (01:24)

Tarihi olayları o tarihin yaşandığı dönemle değerlendirmek gerekir. Bugünün bakış açısıyla tarihi yargılamak hataya sebebiyet verir. O dönemim düşünce yapısını, gelişmişliğini ve eğitim seviyesini çok iyi analiz etmeden iki tarafı da iyi anlayamazsınız. Buradaki yorumların bazılarında bu çok sırıtıyor doğrusu.

Çağrı Öztürk - 24 Şubat 2009 (12:37)

Murat Bardakçı'yı ne zaman dinlesem, okur yazar cahillik, haddini bilmemek, saygıdan bîhaber olmak (bunun yerine korkuyu bilmek), kendine güvensizlik ve bunlardan beslenen sağcılık zor zenaat derdim.

20 Haziran 2010 tarihli BirGün Gazetesinde Onur Caymaz "Murat Bardakçı Olmak!" başlıklı yazısında şunları söylüyor:

"Bu yüzden 1915'de yaşananları gündeme getiren insanları, bunların devletle sorunu var diye eleştirirsin. Aslında sen de bilirsin Sayın Bardakçı: Halkın devlete yamanma zorunluluğu yoktur. Vatandaşlık, devlete teba olmak, kurban olmak; insanın devletin yanında çöp kadar değerinin olması değildir. Ama sana göre İttihatçılar, yapılması gerekeni yapmıştır. Yolda öleceklerini bilerek insanları bir yerlere göndermek, tarihsel gerekliliktir. Sen sevgisizsindir çünkü... İnsanları önemsemezsin..."

Yazının tamamı şuradan okunabilir:

Murat Bardakçı Olmak

Kâmuran Kızlak - 20 Haziran 2010 (15:48)