Yakın Tarih Dersleri 01

Ali Sedat Çetinkoz - 31 Ekim 2008

Ayten Alpman'ın seslendirdiği, hayli duygulu bir marş-şarkımız vardır bizim: "Memleketim."

Marş-şarkı diyorum çünkü Hasan Mutlucan türküleri gibi sadece özel günlerde sandıktan çıkar, üzerindeki naftalinler süpürülür ve vatanseverlik duygularımızı kabartıp, gözlerimizi yeteri kadar yaşarttıktan sonra da, gelecekte tekrar kullanmak üzere itinayla yerine konulur.

Marşlar zaten bunun için değil midir? Eğer bir saygıdeğer kişi çıkıp: "Milli birlik ve beraberliğeee, en çok ihtiyaç duyduğumuz şu günlerdeee!" diye bir nutuk atmaya başladıysa, ardından daya hemen "Memleketim"i.

1972 de 45'lik şeklinde çıktığında kimse farkına varmamıştı ama 1974 Kıbrıs Harekatıyla birden hit oluverdi. Hatırlayacaksınız, 80'lerde ona rakip bir de Müşerref Tezcan(Akay)'ın bayrak elbiseli "Türkiyem, Türkiyem" türkü-marşı vardı televizyonlarımızda.

"Onuncu Yıl Marşı" kadar kategorize edici ve diğer kategorilere kin barındırmadığından herhalde, daha geniş bir kitleye hitap eder bu şarkı. Sağlıklı mıdır bilemem ama bu artık bizde sıkça görülen bir şartlı refleks haline gelmiştir. (Bkz: Pavlov deneyi) Şimdi bile şehirli, orta sınıf ve 30-50 yaş grubundan insanların kalabalıkça bulunduğu bir yerde bu şarkıyı çalsanız, hemen herkes tüyleri diken diken ve 80'lerin RAI çocuk korosu gibi sallanarak şarkıya eşlik etmeye başlar. Ben de böyle yetiştim.

Bu şarkı o zamanlar Kıbrıs sebebiyle özellikle bizi ambargoya alan dış güçlere karşı birlik-beraberlik mesajı olma amacını taşıyordu ama şimdi, daha çok içeriye dönük bir mesaj olarak kullanılıyor. Zaman içinde, memleketine sahip çıkan vatansever yurttaş şarkısı olmaktan, memlekete sahip çıkma hakkına sahip olan yurttaşların şarkısı olmaya evrilmiştir, yazık!

Şarkının meşhur olduğu sıralar, Kıbrıs Harekatı dışında, bir de yükselen sağ-sol çatışması vardı. Mikro planda bir iç iktidar mücadelesi olduğu sanılsa da, makro planda iki dünya süperinin güreşine minder olma durumundaydık. Bir taraftan SSCB sıcak denizlere inme planıyla canım memleketime göz dikmiş; karşı cephedeki ABD ise onu dünyanın hiç bir yerinden, soğuk veya sıcak, ona ait hiç bir denize sokmamak niyetindeydi. Aksi gibi bizde de maşallah, "üç yanımız Deniz" gibi, fiziksel bir durum söz konusuydu.

Deniz, gençti, doğuluydu, üniversiteliydi ve 1968 kuşağındandı. Dünyanın ikibuçuk kutuplu bir savaş alanına döndüğü yıllarda, o da durduğu yerden dünyayı anlamaya çalışıyordu: Soğuk savaş, Prag baharı, Fransa öğrenci hareketleri, Che, Küba, Castro, CIA, 6. Filo, Vietnam, KGB ve ayrıca Mao ve Enver Hoca... Toz duman içinde bunların altında yatan asıl gerçeği görmekse hiç mümkün değildi. Hakikaten bu iki ideoloji kendi payına insanlığı kurtarmaya mı çalışıyordu yoksa doymak bilmez gözlerini dünyanın kısıtlı kaynaklarına mı dikmişti? Kimler hangi piyeslerde kimlerin oyuncusu oluyordu kimbilir...

Deniz, Atatürkçüydü; Deniz Marksist-Leninist bir komünistti; Deniz, emekçinin yanında ve sömürünün karşısındaydı. Bunların hepsi bir yanılsama bile olsa, bir vatansever olduğu kesindi. Ama kapitalist-emperyalist-faşist ABD'ye açıkça meydan okurken ne tank paletleri altında ezilen Prag'lı gençleri görebiliyordu, ne de 45 yıl önce edilmiş: "Biz ne komünistiz, ne de bolşevik! Bize uymayanı bize zorla dayatacak olan da karşılığını alır" sözünü hatırlayabiliyordu. Lousanne'ın asıl manasını kavrayamıyor, emperyalizmin yedi düvelini bir defa daha yeneceğimize inanıyordu.

Liseye başladığım yıl 70 muhtırası geldi ve geleneksel bir davranış olarak, parlamento vesayet altına alındı. Bu hareketin gelişimini ve ne manaya geldiğini o yaşta anlayabilecek donanımda değildik tabii. Meğer kemalist-sol dikta çizmelerini giyemeden, önce davranan farklı bir kemalist diktaya maruz kalmışız.

Olsun, daha sonra sağa-sola yalpalasalar da, resmi görüşten asla sapmayan uygun bir yol tutturdular. Uğruna savaştıkları halkın desteği yerine, ispiyonuna uğrayan çaresiz devrimcilerin bazıları güvenlik güçlerince çatışmalarda öldürüldü, bazıları da yakalanıp idam edildi. Biz bir NATO üyesi iken, ne üst (ABD) ne alt paradigmayı (TC) değiştirmeye asla müsade yoktu.

Kavgalar çıksa da, olayı tam kavrayamasak da, seçim meydanlarından başka siyasi bir kalabalık görmemiş bizler; ÜGD veya Dev-Genç'in henüz masum sayılacak yürüyüşlerine, mahçup bir heyecanla alkış tutuyorduk. Her iki taraftan da arkadaşlarım vardı ve hepsi de tıpkı benim gibi vatansever insanlardı.

Bazı yakın arkadaşlarımız folklor, tiyatro adı altında iki tarafın dernekleriyle aktif temasa da geçmeye başlamışlardı ve gece yazıya bile çıkıyorlardı. Sonra gelip bu maceralarını anlatırlar, biz de onları hem imrenerek dinler, hem de korkardık. Çünkü gaza gelip hangi tarafa yazılsan çok taraflı tehditlere maruz kalacaktın: Karşı görüşün elemanları, polisleri ve illâ ki anne-baban!

Ve aradan çok geçmeden 74 Kıbrıs harekatı oldu. Bu olay vatanseverlik açısından toplumu tamamen kaplayınca ideolojik eylemler bir süre geri planda kaldı. Radyolarda sık sık "Memleketim" çalınıyordu.

Şu andaki söylediklerimi, o zamanlar hiç anlayabilmiş değildim. Bunlar şu andaki, yani yıllar sonraki düşüncelerim. 75'te İTÜ'ye girdim ve o zamanlar, Gümüşsuyu binası sol görüşün "elindeydi." Artarak süren sağ-sol çatışmasının, bağımsızlığımız için gerekli olduğuna iyice inanmıştım. Çünkü iki taraf da gerçekten vatanseverdi ve "Bağımsızlık benim karakterimdir" özdeyişine dayanarak silaha sarılıyorlardı. O zaman mesele yoktu, sonuçta kim kazansa, en azından bağımsızlığımız garantiydi.

Bana sol görüşler daha yakın geliyordu ama silaha neden gerek olduğunu anlayamıyordum. Solcular devrimlerin, tabiatı gereği, ancak silahla olabileceğini söylüyorlardı, sağcılarsa önlemenin... Sonra örgütler gittikçe sertleşti, daha acımasız radikal fraksiyonlara bölündü ve ölümlü olaylar çoğalmaya başladı. İ.Ü. Önünde neredeyse katliama varan bir saldırı olmuştu. Bu arada hiç anlamı olmayan cinayetler de işleniyordu. Profesörler, gazeteciler, erler...

Ne zaman ki Apo'nun MİT tarafından kollandığını; aynı silahla birkaç saat arayla sağdan ve soldan gençlerin vurulduğunu duydum, o zaman inceden ayılmaya başladım. Bu işin idealizmle, sosyalizmle, bağımsızlıkla bir ilgisi yoktu! Neyle ilgisi olduğunu da çok geçmeden anladık. Birebir içinde yaşadığım hergün ölümlü olayların ardından bir sabah darbe oluverdi. Artık sağ-sol çatışmasına gerek kalmamıştı ve çıkaranlar tarafından "bıçak gibi" aniden kesiliverdi.

Geçenlerde bunları anlatan bir TV dizisi de yapılmıştı. Orada da çoğu olaylar özet halinde anlatıldı. Ama ne yapılırsa yapılsın bazı şeyler hep dedikodudan ibaret kalacaktır. Bunların ya belgesi ya şahidi yoktur veya ulaşılamaz bir yerlerdedir. Hani nerede Kahramanmaraş katliamı, Beyazıt katliamı?

Mahir Kaynak şöyle der: "Bir olay örgüt işiyse en geç bir haftada çözülür; ama servis işiyse failimeçhul olarak kalır."

Mücadelenin içindekilerden, bunu daha önce anlayanlar da oldu, ancak 12 Eylül sabahı anlayanlar da... Sonradan bu kandırılışı tolere etme açısından bazıları yeşil dolarlara, bazıları da dine sarıldı. İdeolojiye değil, silahına aşık olan kahramanlar ise "Derin Devlet görevlisi" veya uluslararası istihbarat çetelerinde tetikçi oldular.

"Ol mahiler ki derya içredir, deryayı bilmezler" hesabı, bizzat yaşadığım tarihi günleri, ancak şimdi görülen bir mahkeme sayesinde, bir nebze olsun izah edebiliyorum. Fakat bu izah, asla olayların en arka planına ulaşamıyor, ancak tahmin edebilmemi sağlıyor. Olsun, en azından nasıl kandırıldığımızı anlıyoruz ya, bu da bir şeydir.

Şimdi ortalara saçılan birçok iddiayı ben yıllar önce duyuyordum. Apo'nun ilk başlarda servis elemanı olduğu hakkındaki dedikodu, daha 1977 yılında yayılmıştı. Ayrıca, hem sağ hem de sol cepheden olmak üzere, bazı militanların tek bir merkezden yönetildiği de açıkça söyleniyordu. Başta anlamsız görünen suikastların manası da 12 Eylül'le daha net anlaşılmıştı. Dikta günlerinde soldan resmi militanlar adresleri gösterdi ve sağdan resmi militanlar da bu hücreleri basıp, hepsini yargısız infaz etti. Edilemeyenler de yakalanıp idam edildi. Bazı "özel" elemanlar ise akıl almaz bir şekilde hapishanelerden kaçtılar.

Solcu infazcısı o beş kişi milli kahraman oldu ve en üst kademelerce ödüllendirilip çok önemli makamlara getirildi. İsim vermiyorum, çünkü beşini de hemen herkesin bildiğini varsayıyorum. Susurluk'ta her şey kabak gibi ortaya çıktığı halde, bu kişilerin suçlanmasına yetmediyse, kimse de isimlerini veremez zaten, brrr! Bir tek şey söyleyeyim, bu kişiler de en az infaz ettikleri kişiler kadar vatanseverdiler. Yani yıllarca süren "En vatansever kim?" kavgasında bazı gençler canını verdi, o kadar!

Şimdi yargıda olan davada da, adı geçen hangi şahsın vatanseverliğinden kuşkunuz var? Benim yok!

Lütfen bölüm sonu için jenerik müziği girsin: "Havasına, suyuna... Taşına, toprağına... Bin can feda bir tek dostunaaaa!"

* * *

Gelecek bölüm 02: Bir başkadır benim memleketim veya biz bize benzeriz.

Bu yazı eşe dosta tavsiye edilir

Yazarlar

• Anasayfa
• Manifesto
• Sık Sorulan Sorular
• Yazar Formu
• XHTML
• CSS
• Lisans
• Ürün Sanat
• Necdet Şen

Ayyy, döndüm ayol!

Ali Türkan

Alkol lobisinin bastırması sonucu, alkolden çok daha az zararlı uyuşturucuların yasaklanmasını, uyuşturucu ticaretini ve bu ticaretin yılda beş yüz milyar amerikan doları cirosu olduğunu, bunun yaklaşık elli milyarının Türkiye üzerinden aktığını ve bu miktarın yüzde 5 - 7 gibi bir kısmının cennet vatanımızda kaldığını, kara parayı, vatan için kurşun sıkan "kahramanları" anlatmak, azıcık sosyal içerikli takılabilmek için başlamıştım ama galiba gerçekten karta kaçıyorum. Devam »

'Hızlı Gazeteci'yi bedavaya versene'

Necdet Şen

'Bayram değil seyran değil, nereden çıktı şimdi bu mevzu?' diye düşünen varsa, açıklayayım: Bu kavanoz dipli dünya hiç birimize mülk değil. Belli mi olur, günün birinde artık buralarda olmayan birilerinin alın terinin namusunu hayduta, çapulcuya karşı korumak görevi siz uzaktaki akrabalarıma düşebilir. Hızlı Gazeteci'nin maceraları sizin için yazılıp çizilmişti; onları koruyup gözetecek olan da sizsiniz. Devam »

Düşünce Soykırımı ya da Susturma Kültürü

Mehmet Atılgan Aslan

Ne zaman yüreğimizdeki faşistin sesini susturup başkalarının da en az kendimizinki kadar konuşmaya ve düşünmeye hakkı olduğuna inanacağız, işte o zaman egemen burjuva -asker demokrasisinin değil, gerçek sosyal demokrasinin bize tanıdığı hakkı ellerimize almış olacağız... Devam »

Bizim Ali'ye mektup

Necdet Şen

Peki, öyle olsun Ali. Işıltının çok azıyla bile mıhladın ya şunca insanı bilgisayar karşısına, vallahi sana aşk olsun! Metreslere ve yeğenlere ardına kadar açık olan yayınevleri ve gazete dergi sayfaları sana hiç açılmadı ya, bu ülkenin yekpare yayıncısına da yuh olsun! Devam »

Uzat kanadını zaman kuşu

Ali Sedat Çetinkoz

Bizim bayramlarımız, daha çok hüzünle harmanlanmış bir sevinçtir; daha vicdani, daha merhametli. Zevk almayı alkol, eğlence ve verilen hediyeden çok; yüreğimizi paylaşmada ve hal hatır sormada bulmaya çalışırız. Devam »

Orantısız Güç!

Serdar Demirdirek

Devletin kolluk güçleri üzerinde bazı oyunlar oynanmaya çalışılıyor ve en başta devletin kendi personeli buna çanak tutuyor. Belki bilerek belki de bilmeden ateşe körükle gidiyorlar doğrusu. Sonuçta içlerindeki şiddet arzusunu bastırmak için polis olan birçoklarını da duymuyor değiliz. Devam »

Krishnamurti'nin ihaneti

Seyit Balkuv

Krishnamurti, bilginin her yerde zaten mevcut olduğunu, insanların bilgiden nasibini alması için zihnindeki koşullanmaları, önyargıları bertaraf etmek üzere yoğunlaşması gerektiğini, insanın doğru, sarsılmaz olarak kabul ettiği tüm belleğini ortadan kaldırması gerektiğini savunmuş. Devam »

Biz! Sahip olduklarımızın esiri olanlar!

Özgür Sarıkaya

Hep "al, al, al" diyen sisteme almak da yetmiyor artık. Yeni argümanlar çıkarıyor karşına. Aslında bu şeylerin gerçek sahibi (henüz) değilsin diyor. Ne zaman ki sigortalattın, hah işte şimdi oldu. Mal senindir. Hayırlı olsun tepe tepe kullan. Devam »

İlk kundurayı günahsız olanlar atsın

Necdet Şen

Konu Bush ve benzeri yüz karası porteler ise meslekî açıdan bu hassas ayarı tutturmanın zor olduğunun farkındayım. Ama marifet, işte bu zorun üstesinden gelebilmek, değer yargılarımızın kişilere bağımlı olarak eğilip bükülemeyeceğini hatırda tutmak ve eğriyle doğruyu yerli yerine oturtabilmek. Devam »

Yakın Tarih Dersleri 04

Ali Sedat Çetinkoz

İyi midir kötü müdür bilmiyorum, öyle bir konumdayız ki, bizim her bir siyasi problemimiz aynı zamanda bir dünya siyaseti problemidir. O yüzden de bu özürün sadece lokal bir sonucu da olmayacaktır. Bu yüzden, işin içine "iyi sıhhatte olsunlar" mutlaka katılacaktır. Devam »

Asker oldum piyade

İlker Tortop

Yanlış insanlar gidiyordu, biliyordum bunu, emindim. Banka patronlarını, borsa spekülatörlerini, gazete sahiplerini yollamalıydık savaşa. İnsanı insan yerine koymayan, canlıya canlı muamelesi yapmayan ne kadar insan varsa onlar gitmeliydi. Devam »

Ermeni'den özür dilemek Türk'ü bozar mı?

Necdet Şen

Ben dünyadaki tüm milletlerle barış içinde yaşamak isteyenlerdenim. Silahsız ve nefretsiz bir hayatın mümkün olabileceğine inanıyorum. Kimse benden korkmasın, hiç kimse adımı sıfatımı yılgınlık ve dehşetle anmasın istiyorum. Devam »

Yakın Tarih Dersleri 03

Ali Sedat Çetinkoz

Yüz yıldır pamuklar içinde besleyip gözümüz gibi bakmakta; kast edecek dâhilî düşmanlara karşı 7/24 sürekli teyakkuz halinde, koruyup kollamaktayız. Her şeye rağmen bu ideoloji, sopayla, silah zoruyla da olsa ebediyen yaşatılacaktır. Devam »

Bana çaresizliğin resmini çizebilir misin?

Özgür Sarıkaya

Bugüne kadar yapılan en geniş çaplı araştırmanın sonuçlarından birisi de, çocuk ve gençlerin şiddete eğilimli olmalarını ailelerinde görüp yaşadıkları şiddete bağlıyorlar. İnsan sevgisiyle övündüğümüz bu topraklarda, zehirli bir ayrık otu gibi her yanı saran, şiddeti ziyadesiyle içselleştirmiş bu zihniyet ne zaman mayalandı? Devam »

Ev hayvanları ve lâftan anlamayan komşular

Nuran Ersoy

Merak ediyorum, başka ne yapılabilir bu durumda? Sokakta gezmeye alışmış hayvanı eve kapatamam ki bu saatten sonra. Zaten bu giriş katına sırf bahçesi var diye taşınmıştım. Nereden bilebilirdim böyle olacağını? Devam »

Gezme ceylan bu dağlarda, seni avlarlar

Seyit Balkuv

Dikkat, zokayı yutmak üzeresiniz. Zihninizle egonuz size bir oyun oynamaya hazırlanıyor. O amcayı yüceltmek ve dolayısıyla diğer birilerini aşağılamak üzeresiniz. Tabii siz yücelen tarafta kalacaksınız. Devam »

Gençliğe Övgü

İlker Tortop

Gençliğimi özlüyorum ben. Omzumdaki romatizma ağrılarına rağmen özlüyorum o günleri. Beyazlara muhtaç değildik, tuğladan ocağımız yetiyordu gülerek yaşamaya. Etrafımızdakileri etkilemek zorunda değildik ve hayat çok ucuza geliyordu. Devam »