Necdet Şen - 21 Ekim 2003
Zaman zaman genç kuşaktan gazetecilere rastlıyorum. Şöyle diyor bazıları:
"Gazeteci olmaya hızlı Gazeteci'yi okurken karar verdim."
İlk anda bundan mutluluk duysam da, ardından hafifçe buruluyorum.
Çünkü Hızlı Gazeteci, aslında ekmeğini kazanmakta olduğu basın sektöründe ayrık otu gibi duran,hırslı insanların, dalaverenin, ikiyüzlülüğün, kaypaklığın kol gezdiği gazete binalarından kaçıp gitmeyi, kendini dağlara yollara vurmayı arzulayan bir roman karakteri. Böyle bir karakter, neredeyse her karesinde deşifre ettiği, reddettiği bir camiayı yine de heves edilir bir meslek olarak yansıtmayı nasıl başarmış?
Belki onlar da Hızlı Gazeteci gibi bozuk düzenin karşısında dimdik duran bir kahraman olmayı arzulamışlardır.
Basın camiasında -buna televizyonu da katalım, çünkü her ikisi arasında yatay geçişler pek sık yaşanır ve gazetecilerin çoğu önce basında başlar, oradan televizyona geçer- yükselebilmek için pek çok haksızlığa göğüs germek zorunda kalır genç gazeteci adayı. Ayrımcılıkları görür, yalakaların nasıl kayırıldığını, kendi haberlerinin nasıl apartıldığını, üstünde amir konumunda bulunanların aslında ne kadar çapsız olduklarını, "haber" diye yazması istenen şeyin arkasındaki pis hesapları, holding çıkarlarını, tepelerinde demoklesin kılıcı gibi sarkıtılan işten atılma ya da kızağa çekilme tehditini ve daha birçok incitici durumu, hepsini bir bir yaşayarak ama dışarıya renk vermemeye çalışarak vitrinde durur poz keser genç gazeteci.
Belki Hızlı Gazeteci okuyarak ilgi duymuştur gazeteciliğe, belki başka nedenlerden; ama genç gazeteci bir süre sonra anlar ki, orada bulunan insanlar arasındaki tek "Hızlı Gazeteci" kendisidir. Yapayalnızdır. Daha geçen hafta meyhanede haksızlıktan ve erdemden dem vuran, kendine yoldaş sandığı yan masadaki çocuğun, fırsatını bulduğu anda nasıl saf değiştirip yalakalar güruhuna yamandığını görür, bir kez daha incinir genç gazeteci.
Gazete, bir ucunda Derin İktidar'ın ağzı, diğer ucunda kamuoyunun kulağı olan ve başka çıkışı bulunmayan bir boru gibidir ve genç gazeteci herkesle birlikte aynı tarafa doğru üflendiğini sezinler. Maksat haber yapmak değil, büyük oynayanların buyruklarını yerine getirmektir, gazeteciliğin dışarıdan görünen pırıltısı seraptan ibarettir yalnızca.
Ama yine de terkedip gidemez genç gazeteci. Gidecek bir yer yoktur çünkü. Başka iş bilmemektedir.
Oysa işin gerçeği, gazetecinin gidecek hiç bir yerinin olmaması değil, gitmek istememesidir. Çünkü gazetecilik başka hiç bir meslekte olmayan bir ayrıcalık sunar kendisine: Güç ve saygınlık.
Bir insan gazeteciyse, başbakana, holding patronlarına, generallere, meşhurlara yaklaşabilir, masalarında yemek yiyebilir. Gazeteci olduğu müddetçe onlar tarafından aranıp sorulma, bir sorunu varsa çözebilme, manevî protokolün ön sıralarında yer kapabilme şansı açıktır. "Haber" vasıtasıyla ikram edilmiş yurt dışı gezilere gider, cebinden tek kuruş ödemeden lüks otellerde kalır, yer içer, gezer tozar, ünlü kişilerle aynı mekânı paylaşır, teşekkür kabilinden sunulmuş "minik" hediyeleri kabul eder ve bir ara ellerine tutuşturulmuş olan fiyakalı tanıtım broşürlerini seyahat çantasının bir kıyıcığına iliştirir. Çünkü döndüğünde o broşürün sayfalarından ve eğlenirken aldığı hazdan artakalan hoş -ya da nahoş- duygulardan derlediği bir "haberi" kaleme alması gerekecektir.
Genç gazeteci, daha şimdiden, kaybetmeyi istemeyeceği birçok şeye sahiptir. Belediye otobüsünde ezile dürtüklene yaptığı şehir içi yolculukları, bilet kuyruğunda itilip kakılmaları unutmamıştır. Daha öğrenciyken, gazetecilerin her yere bir kart göstererek, hatta göstermeyerek, hiç kuyruğa falan girmeden paşalar gibi buyur edildiğini görmüştür. Gazeteciliğin kendi bulunduğu yoksul ve "önemsiz" bir kalabalıkla paylaştığı en alttaki tabakadan daha üstte, daha ayrıcalıklı bir katmanda yer aldığını keşfetmiştir. Üstelik bu katman, belki de en az emekle -bazen bir amca dayı telefonuyla- ulaşılan kestirme bir hedeftir.
İşte genç gazeteci, bu cazip ve esnek katmanda dolanmanın tadını almışken, ne kadar haksızlığa uğrarsa uğrasın, ne kadar incinirse incinsin, tekrar alt tabakaya geçmeyi göze alamaz; daha doğrusu, arzulamaz.
Arzulayan, göze alanlar yok mudur çekip gitmeyi? Vardır tabii. Onların adını bir daha pek duymayız. Unutulur giderler.
Günün birinde bir emlâkçıyla, kuruyemişçiyle, şoförle falan karşılaşırsın,.Söz bir yerlerden gelir dolanır, "biliyor musun" der, "ben bir zamanlar falanca gazetede muhabirlik yapmıştım; dayanamadım, çektim gittim".
Dikkatli bakarsan, gözlerinde içe atılmış bir özlem duygusu görürsün. Masal ülkesini tanıdıktan sonra köyüne dönmek zorunda kalmış Keloğlan'ın bakışlarıdır bunlar.
O nedenle olsa gerek, üstüste geçirdiği kalp spazmlarına ve hayli ilerlemiş yaşına rağmen, işi tadında bırakmak, Marmaris'teki yazlığında keyif çatmak, balık tutmak, kitap okumak yerine, kendisine hiç iş verilmediği halde plaza binasındaki odasına her gün gidip gelen, akşama kadar gazete okuyan ve inatla yapıştığı koltuğunu ancak cenaze arabasıyla terkeden gazetecilerin sayısı hiç de az değildir.
Her şeye rağmen orada kalmayı yeğleyenler "genelevin bakiresi" diye bir şey olunamayacağını düzüle düzüle öğrenirler. Orada kendileriyle ve tepelerindeki yöneticilerle kaim olmayan, kuralları ülkedeki düzen ve o düzenin kural koyucuları tarafından dayatılmış olan sanal borunun içinde muktedirler tarafından üflene üflene diğer uca doğru akar. Ki aslında kural koyuculara da sistem kendisini dayatır; çünkü kural koyucu da sistemi içselleştirdiği ölçüde vardır.
Güç zannettiğimiz şey, aslında insanı hayata karşı daha nahif, daha nazenin yapar. Adımını attığın her yerde bir gazeteci olarak karşılanmak istersin. "Sıradan" bir insanın belki biraz homurdanarak geçiştirebileceği bir kabalık gazeteciyi çok daha fazla kızdırır.
"Neee? Bana haaa! Bana haaa!"
Bu sözleri şu ya da bu zamanda en azından bir kez olsun içinden geçirmemiş gazeteci var mıdır, bilemiyorum.
"Ulan, ben istersem seni şimdi bağlı bulunduğun kuruluşun en üst düzeydeki amirine bildirir, hatta işinden ederim seni beee!"
Bu çocukça sözleri bağıra bağıra söylemek üzereyken yutabilen çok sayıda gazeteci vardır tabii ki; ama gazeteci, en azından bu cümleyi sarf edebilecek bir konumdadır ve bu söz pek de blöf sayılmaz. Bu sözü söyleyebilecek konumda olmak da herhalde her toplumda imrenilecek bir ayrıcalıktır.
Var mı içinizde "böyle bir ayrıcalığı istemem" diyen?
Durakladınız sanırım. Hem istiyorsunuz, hem de "ama bunda bir ahlâksızlık var galiba" diyorsunuz. Var gerçekten de.
İşte bu çelişki, insanı içten çürüten bir çelişkidir; "ben buna kapılmam, sağduyum her zaman galebe çalar" diyen de çocuksu, üstünkörü, düşünmeden konuşur. Elinde seni tartaklayan bir polis komiserini ya da gıcıklık eden bir devlet memurunu yerinden oynatabilecek gücün varsa, dışından nasıl davranırsan davran, içten tevazu içinde olamazsın.
Zaten canın burnundan gele gele ve üç otuz maaşa, zor zar geçinerek katlandığın bu mesleğin sana sağladığı tek ayrıcalığı elinin tersiyle itmek için nirvanaya ulaşmış olman gerekir ki, o hayhuy içinde,her yanından darbeler almaktayken, bu mümkün değildir.
Evet, her yanından darbeler ala ala, incine gücene gazetecilik mesleğini icra etmeye çalışır gazeteci. Belki de daha çocukluk günlerinde içine yer etmiş olan sızılarından kurtulmak, mühim olmak, dokunulmaz olmak, kırılamaz olmak için yöneldiği bu meslekten, ödediği diyet karşılığında bunu bekler.
Önünde örnekler vardır; o örnekler akıl almaz paralar alırlar, önleri sıra koşup kapıları açan birileri vardır, inanılmayacak kadar güçlüdürler, adeta görünmez bir zırhla kuşatılmışlardır, gazete koridorlarında tanrı gibi dolanırlar, memleketin en etkili simalarıyla, önümüzden geçip herkesin giremediği kapılardan içeriye giderler, hasete kapılır insanoğlu.
Belki daha birkaç yıl önce meyhane ve zamparalık arkadaşı olan o kişiler, artık telefonlarımıza bile çıkmaz olmuştur.
Onların da içlerinde kat kat sızılarla, hınç duygusuyla, ilk fırsatta canı acıtılacaklar listesiyle, soğuk yenecek intikam yemeklerinin hayaliyle dolandığını aklına getiremez genç gazeteci; bir an evvel, her nasıl olacaksa, kendisi de bir Güneri Cıvaoğlu, bir Ali Kırca, bir Uğur Dündar, bir Tuncay Özkan, bir Ertuğrul Özkök, bir Fatih Altaylı, hiç olmazsa bir Savaş Ay olmak ister.
Oysa oraya gelirken kaybedilenlerin neler olduğunu bilse bunu gene de ister mi, bilinemez.
Güç denen şeyin aslında bir silah olduğunu ve her silahın er geç patlatılmak üzere taşındığını kaç kişi itiraf eder ki kendisine? Hiç kimsenin kendi olanaklarıyla oralara gelemeyeceğini (masallarda olur bu), oralara gelmek için kimlerle ne tür sessiz ittifaklar ve ne tür alışverişler içine girileceğini, neleri yutmak, nelere peki demek zorunda kalındığını sorgulayamayacak kadar acil ihtiyaçlar içindedir genç gazeteci.
Hızlı Gazeteci okuduğu yıllarda bazen satır aralarında, çoğu kez de alenen anlatılmış olan bu manzarayı görmek yerine, hiç bir lâfın altında kalmayan boylu poslu karizmatik müdanaasız bir rol modeli görmüş olması belki de bundandır.
Oysa yalnızca iki koşulda müdanaasız olunabilir.
Ya sokağı ve yoksulluğu seçeceksin...
Ya da toplumun tümü adına elinde bulundurduğun kalemini/mikrofonunu satışa çıkaracak, kucağında oturduğun efendilerinin gücüyle efendisizlere efeleneceksin.
Yok, eğer zaten gazetecilik camiasının dışında, sadece okur konumunda biriysen, dilenci vapuru gibi plaza plaza dolanıp kudret simsarlığı yapan hacıyatmazlara da hassittiri çekeceksin.
2003 tarihli olmasına rağmen, tam da medyada 'ajan gazeteci' tartışmalarının alevlenlendiği bu günlerde yazınız, turnusol kâğıdı olarak kullanılabilecek ölçüde yol gösterici. Teşekkürler...
Mina - 17 Mart 2010 (19:20)
Necdet Şen yazıları
Erdem Abaka
İnsanın önce doğayı ve çevresini tüketmesi, sonra da doğal çevreyle uyumlu yaşayabilmek için kurtarılmış bölgeler yaratıp şanslı azınlıklara, "doğal mekânlar" ve "ekolojik ürünler" adı altında pazarlaması, ikiyüzlülükten de öte, gaddarlık gibi geliyor bana.
Bildiğimiz üzüntü duygusunu depresyon&q…
Bunalım Burhan » Ayol, bunlar sağlam insanı…
Erkin Baba da taklit sayılır Bakınız: John Lennon…
Ali Sedat Çetinkoz » Çocuğun istikbali sözkonusu
ABD'de birçok aile (özellikle de kentli, okum…
Minik Ülkü » Çocuğun istikbali sözkonusu
Milliyet gazetesindeki haberi okuyunca aklıma…
Cekni Kılsın » Vostok Gölü
Cumhuriyetin zorlanarak da olsa itiraf edilen…
Erdem Abaka » Talât Paşa Ruhu
İki şeyi birbirinden ayırmak lâzım. Dünyada sosyalizm diye bir şey hiç olmadı. İslâm'ın başına gelen tabiri caizse, sosyalist teorinin de başına geldi.
Hikmet Kıvılcımlı
Bugün hâlâ -gözü kararmış vurguncu, derebeği, ezgici olmayan- her Mümin ve Müslüman, o Ganimet Sûre'sinin en birinci ayetini bir, bir daha, namusluca okuyup anlamıya çalışabilir. Kur'an ortadadır.
Erdem Abaka
Bir "milletler topluluğu" yaratma hayalinden bir çırpıda vazgeçerek, adına ihtilâl yapılan halkların kanları ve acıları üstüne çelik bir çekirdek inşa eden İttihatçı zihniyet, Türk halkının sırtına taşınması zor bir yük bindirdi.
Hülya Yalçın
Canlıların yaşam hakları doğumla başlar ve biri diğerinden üstün kılınamaz. Hele ki "KÜRK" kullanmak için öne sürülebilecek hiç bir tartışma götürür mazeret yoktur.
Yüzyılın aşkı: Güzide ve Bilal
Gökhan Akçiçek
Hayat her aşkı sonlandırmak istese de, buna direnen âşıklar, aşkı son nefeslerine kadar taşıyorlar. Gövdeden çıkıp, ruhta eriyen aşk, yaşama sunduğu insan sevgisinin tutkulu bu inadı karşısında, bazen ölümü bile çaresiz kılabiliyor.
"Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarz-ı İcrasına Dair"
Melih Özel
Hazır giyim elbiselerimi diken kişileri tanımadığım gibi, hastalarımız da kendileri ile ilgilenen hekimleri tanımıyorlar artık. Halbuki ben hastalarımın hatıralarında, diktiği kumaşa, sevgiliye dokunur gibi dokunan dilsiz terzimin bende yer ettiği gibi yer etmek istiyorum.
Hikmet Kıvılcımlı
İşveren Sınıfı, en normal "Sermaye Birikişi" dediği çapulla adam olmuştur. O çapul, işverenin kendi anayurdundaki milyonlarca küçük üretmenin; esnafın, köylülerin mülkceğizlerinden edilmeleri demektir.
Çocukken yağmurun kokusu da başka
Melih Özel
Toprak kokusunu mu özlemişim, çocukluğumu mu? Bilmiyorum. Belki de o kokunun beynimde oluşturduğu elektriksel aktivitenin uyardığı alanlar, o hatıralara aitti. Çok güzeldi o kokuyu yeniden hissetmek.
© Derkenar - Sitedeki içerik 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası ile korunmaktadır. Yazılı izin olmadan kopyalanamaz, çoğaltılamaz, değiştirilemez, başka mecralarda kullanılamaz. Ancak uzunluğu 200 kelimeyi geçmemek, yazar adı ve kaynak belirtmek ve bu sayfaya link vermek kaydıyla yazılardan alıntı yapılabilir.
(Ayrıntılı bilgi için, bakınız »
Derkenar'ın Manifestosu)
Şu an 316 cici çocuk Derkenar'a bakıyor
Yazı Boyutu
Büyük
Standart