• Anasayfa
• Dilin Kemiği
• Mektup
• Kitap Kurdu
• İnternet
• Mavra
• Web Gezgini
•   Yazı Boyutu

Çizgi Roman diliyle Siyaset algısı

Necdet Şen - 12 Mayıs 2008

---

Hiç sigara içmedim. İçkiyle de aram gayet mesafeli oldu.

Neden? Çünkü Tommiks ağzına içki ve sigara sürmüyordu.

Ergenlik çağımda kızlara ölüp biterken, bir yandan da onlardan kaçak kaçak kaçıyordum.

Niye? Çünkü Tommiks de Suzi'nin ilgisinden utanıyor, kaçıyordu.

Dünyada iki tür insan vardı: Kahramanlar ve haydutlar. Öyle öğrenmiştim çizgi romanlardan.

Otuzlu yaşlarımın ortalarına geldiğimde, hayatı hâlâ çizgi roman kurgusuyla algıladığımı, kitaplardan edindiğim alabildiğine dogmatik ve yalınkat bir düşünce sistematiğini erke dönergeci gibi tekrar tekrar ürettiğimi farkettim.

Bilincimin dümeni benim elimde değil gibiydi; başkaları vardı onu istediği yöne kıran. İpin ucundaki püsküle odaklanmış yaramaz bir kedi yavrusu gibi bir o yana bir bu yana seğirtiyor ve her seferinde fare tuttum sanıyordum.

Kronik bir suçluluk duygusuydu herhalde davranışlarımın altında yatan. Ama ben bunun farkında değildim.

Peki ama neden suçlu hissediyordum kendimi?

Çünkü hayatı ve olayları "iyilik ve kötülük" ya da "suç ve ceza" zıtlıkları üstünden okuyor, başıma gelen her tatsız olayı o an için henüz kavrayamamış olduğum bir kabahatimin taksiratı olarak algılıyordum.

O kadar yüksekteydi ki kendim ve herkes için koyduğum hal ve tavır çıtası, ne kadar zıplarsam zıplayayım bir türlü öteki tarafa geçmeyi başaramıyor, hep "eksik" olan tarafta kalıyordum vasat çoğunlukla birlikte.

Daha akıl baliğ olmadan, rol modeli olarak Tommiks'i seçmiştim. Fazlasıyla didaktik ve dik biri olup çıkıvermiştim. Çizgi roman kurbanıydım.

İşin ironik yanı, bizatıhî kendim de bir çizgi romancıydım artık. Tommiks beni sadece kendisinin bir kopyası yapmakla kalmamış, bir de o kültürel kodların taşıyıcısı ve uygulayıcısı olmam için ikna etmişti.

Çizgi romanlarımdaki dil, becerebildiğim kadarıyla, alışılmış çizgi roman kalıplarından farklı olsun istedim. Hayatı donmuş klişeler üstünden değil de, havada salınan buğuyu yakalamaya çabalayan bir kedi gibi ele almayı denedim. Hani ilk bakışta sıradanmış izlenimi verse de, içinde birçok şeyi anlamamıza ışık tutacak ipuçları barındıran ayrıntıları vardır ya, onları görmeye ve toplumsal dokuyu bu bilgi üzerinden okumaya, anlamlandırmaya, anlatmaya çabaladım.

Ama iç dünyamda, kaldırıma oturmuş Tommiks okuyan 8 yaşındaki bir oğlan çocuğuydum hâlâ.

Dünyayı diyalektik materyalist bir çerçeveden yorumladığımı zannettiğim sıralarda bile böyle olmuştu bu. Tommiks'in yerini Che Guevara, Malkoçoğlu'nun yerini Deniz Gezmiş almıştı. Kurgu farklılaşmamıştı. Kahramanların adlarıydı sadece değişen.

Çizgi Roman okuruna ne vaat eder?

Daha alfabeyi öğrenmeden çizgi romanlara göz atmış ve temel davranış kodlarını çizgi romanlardan edinmiş bir kuşak olduğumuzun farkındayım. Bu aynı zamanda davranış kodlarımızı anlamamızı sağlayabilecek bir ipucu.

Yeni yetmelerin artık daha farklı bir dünyada büyüdüğünü zannetsek de, temel alışkanlıklar gene de aynı denenmiş/tutmuş formül üzerinden üretiliyor. Çocukların dünyayı nasıl algılayacağını, büyük ölçüde çizgi romanların mirasçısı olan çizgi filmler, bilgisayar oyunları, televizyon dizileri belirliyor.

Dev bütçeli stüdyolarda maaşa bağlanmış yazar çizer animatör ordusu tarafından yapılıp edilip devasa reklam bütçeleriyle piyasaya sürülen bu filmler, tüketim ekonomisinin gündelik reflekslerini çocuklarımıza belletirken, her biri birer çizgi roman (ya da karikatür) kahramanına dönüşmüş olan gazete ve televizyon hatipleri de, bu tıkız dünya algısının bir tık yukarısını akademik belâgat sosuna bandıra bandıra topluma ezber tazeletiyor.

Çizgi roman, gazetelerle birlikte var oldu. Bir yüzyıl boyunca, gazetelerin iç ya da arka sayfalarında, Pazar eklerinde, televizyonsuz dünyanın resimli gündüz düşleri idiler. Dönemin ilkel baskı tekniğiyle bir türlü temiz ve net basılamayan fotografların eksiğini kalın çizgilerle ve fırça darbeleriyle çizilmiş gravürler, illüstrasyonlar, çizgi bantlar, editoryal karikatürler doldurdu.

Aynı zamanda, yeni yetişen kuşakları daha yolun başında gazete okuru yapmak için atılmış birer olta işlevi de görüyordu karikatür ve çizgi romanlar. On yaşındayken Karaoğlan okumak için gazete almaya başlayan çocuk, onbeş yaşına geldiğinde Çetin Altan okurken buluyordu kendini.

Derken, çizgi roman inişe geçti.

Offset baskı tekniği yaygınlaşmış, pırıl pırıl fotograflar gazete ve dergilere (en azından görsel yönden) çağ atlatmıştı.

Bir ölçüde rakip olsalar da kardeş kardeş geçinebiliyordu çizerle fotografçı. Ama sonra, daha da zorlu rakipler çıktı. Önce televizyonun, sonra internetin rekabet ortamına girmesiyle, süreli yayıncılığın "olmazsa olmaz" listesinden eksiliverdi çizgi roman; dilini ve gramerini yamaçta tutunabilenlere bırakarak kaydı gitti gazete sayfalarından.

Bugün o dili artık çizgi filmciler, reklamcılar, grafikçiler, haber editörleri, sayfa sekreterleri, köşe yazarları, şovmenler, siyasetçiler kullanıyor.

Çizgi Roman'ın grameri

Çizgi roman, yayınlandığı sınırlı alanın dayattığı son derece ekonomik bir anlatım tekniğine sahiptir. O kadar dar bir alanda, günde en fazla iki üç kare çizilerek çok karmaşık tahliller yapabilme şansı pek olmadığı için, ister istemez, elden geldiğince temel bileşenlerine indirgenmiş basit bir dünya tasviriyle yetinmek ve bunu da en başta çocuklar, kıt akıllılar, yorgun zihinli kentliler ve selülöz bağımlıları olmak üzere herkesin şıpın işi kavrayacağı ve ertesi güne kadar aklında tutabileceği bir simge diline dönüştürmek gerekir.

Bunu daha iyi kavrayabilmek için, isterseniz gündelik hayattan herhangi bir ayrıntıyı seçip, çizgi roman formatında anlatmayı deneyelim.

Malzeme:

İlk önce ortalama bir çizgi roman için gerekli olan bileşenleri sıralayalım.

Bir: Çizgi romanımızın hedef kitlesi kimler olacak? Oğlan çocukları mı? Ergenlik çağındaki kızlar mı? Ameleler ve rençberler mi? Mavi yakalılar mı? Doktorlar mı? Öğretmenler mi? Biz şimdilik bunu "gazete okuyan herkes, ama özellikle de sırmalı apoletli azametli kişiler" diye yanıtlayalım.

İki: Çizgi romanımızın teması nasıl olacak? Romantik mi? Sosyolojik mi? Polisiye mi? Korku mu? Şimdilik kaydıyla "hepsinden bir tutam" diyelim, daha sonra beğenmezsek değiştiririz.

Üç: Bir hikâyeyi sürükleyici kılan en önemli unsur "çatışma" olduğuna göre, bize mutlaka birbiriyle bitmez tükenmez bir toslaşma içinde olan iki temel tip (ve onları tamamlayan yan tiplemeler) gerek. Geceyle Gündüz gibi. Yin ve Yang gibi. Hürmüz ve Ehrimen gibi. Melek ve Şeytan gibi. Gog ve Mogog gibi. He Man ve İskeletor gibi. Bekir Coşkun ve Göbeğini Kaşıyan Adam gibi.

Dört: Ortalama bir okur kendini "iyi" kahramanla özdeşleştireceğine göre, "İyi"yi ayrıntılarıyla tarif edip "Kötü"'nün yerini şimdilik boş bırakalım. Peki nedir "İyi"nin özellikleri? Bu da sorulur mu? Neyi ezberledik biz onca yıl? İyi adam Türk'tür, doğrudur, çalışkandır, aşırı cereyanlara karşıdır, Cumhuriyet'in ve Devrimler'in bekçisidir, çağdaştır, lâiktir, halkçıdır, dahilî ve haricî bedhahlara karşı tetiktedir, bütün meyhanelerini dolaşır İstanbul'un, ayaklarını yere vura vura, hoplaya zıplaya Onuncu Yıl Marşı'nı bağırır, penceresine bayrak asar, varlığını Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'na armağan eder.

Beş: Gazete sayfasına sıkıştırılmış çok dar bir alanda kısa paslaşmalarla meramımızı anlatacağımıza göre, olayları bir aptalın bile şıp diye anlayabileceği kadar basite indirgemek zorundayız. O halde Kötü Adam tam da bu bağlamda İyi Adam'ın karşıtı olmalıdır. Yani nedir? Türklüğü şaibelidir; "Hepimiz Hırant'ız" falan der. Adında ya da soyadında "er" gibi "man" gibi ekler vardır; ki bunlar birer "gizli Yahudilik", yani hıyanet simgesidir. "İnsan hakları" falan gibi Avrupa'dan öğrenilmiş gayrı-millî lâflar geveleyerek güvenlik kuvvetlerini ve şanlı ordumuzu yıpratmaya çalışır; dolayısıyla da potansiyel bir Cia ya da Mossad ajanıdır. Çağdaş değildir; namaz mıdır nedir, ondan kılar; irtica provaları yapar. Hatta bununla da yetinmeyip kıllı oğlunu, sıkmabaşlı kızını mektebe verir, doktor mühendis müsteşar falan yapmaya çalışır; "kapıcılık benim neyime yetmez" falan demez. Böyle bir mikroptur işte.

Altı: Kötü Adam'ı da gayet net tarif ettiğimize göre, bu çağdışı mendaburun beyaz tenli kahramanımız tarafından türlü çeşitli maceraların son perdelerinde kanırta kanırta tepeleneceğini ve sahneyi başka Kötü Adam'lara terkederek çekip gideceğini bir kenara not edip, kurgumuza geçebiliriz.

Ana fikir şu: Dost-düşman çok net olacak

Unutmayalım, çizgi romancı, kendi kodlarını kendisi yaratır, daha da iyisi, kendinden önceki ustalardan devralır. Bu kodlar uzun zaman içinde ve çok yetenekli insanlar tarafından deneye yanıla bulunduğu ve sayısız kereler test edildiği için, garantilidir.

Bildiğiniz gibi, çizgi romanda iletişim cümleleri genellikle resimdeki kişilerin kafalarının üstünde duran bir elipsin içine yazılır ve bunun adına "konuşma balonu" denir. Bu elipsin alt kısmındaki üçgenimsi bir çıkıntı, konuşan kişinin ağzına ya da kafasına doğru uzar. Böyle bir "balon" gördüğünde okuyucu olarak anlarız ki, resimdeki o kişi konuşmaktadır.

Eğer konuşma balonumuz bulutu andıran boğum boğum bir şekil taşıyorsa ve üçgen çıkıntı yerine mini mini kabarcıklar resimdeki tiplerden birinin kafasına doğru diziliyorsa, bunun da "düşünce balonu" olduğunu biliriz. Ve anlarız ki, o kişi o anda düşünmektedir.

Eğer cümleler çizgi roman karesinin en tepesindeyse ve bir dikdörtgen içinde yer alıyorsa, bu da anlatıcının olup bitene dair okura verdiği değerli bir bilgidir.

Kahraman yakışıklıysa (hele bir de mavi gözlü ve sarışınsa) mutlaka "iyi", yok eğer kara suratlı, tipsiz, afedersiniz, biraz çoban kılıklıysa, behemahal "kötü"dür.

Öykünün başında mağaranın duvarına dayalı bir kalaşnikof görürsek biliriz ki er geç patlayacaktır. Ya da her Cumhuriyet Bayramı'nda asfaltın ciğerini deşe deşe resmi geçit yapan tanklar görürsek, biliriz ki o tanklar sonsuza kadar garnizon bahçesinde durmayıp göreve çıkacaktır.

Öykünün içinde ne tür sürprizlere tanık olursak olalım, öykünün son sayfasında İyi Beyaz Adam'ın zaferini kutlayacağımızdan kuşkumuz yoktur.

Sanatı kaptık mı?

Ortalama bir çizgi roman okuru daha en baştan bu tarz simgelerin ne anlama geldiğini öğrenerek işe başlar ve eline hangi kitabı ya da süreli yayını alırsa alsın, olguları bu cetvelle ölçer. Çoğu zaman bu kalıpları ne zaman + nerede + nasıl bellediğini hatırlayamaz. Sorgulamaz da zaten.

Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya romanındaki tüp bebekler de gece uykuları sırasında sabaha kadar mırıl mırıl yayın yapan hoparlörlerden kulaklarına fısıldanan bilgileri ertesi sabah uyandıklarında "öğrenmiş", ama nereden ve nasıl öğrendiğini çözememiş olarak büyümektedir. Romandaki otoriter düzeni ayakta tutan temel kural, her bir bireyin, daha bebekken toplumu oluşturan kastlardan hangisine mensup olduğunu ezberlemesi ve hayatının geri kalanında bu role uygun davranmasıdır.

Mesleği ufak ufak kapıyoruz, değil mi? Çizgi roman, çizgi romancıdan başka herkesin karnını doyuran cazip bir uğraştır ve çizgi romanlar gazetelerden tebahhur eyleyip kaybolurken, bir mucize gerçekleşmiş ve gazetelerimiz topyekün "çizgiroman"laşmıştır.

Bu sanat, inceliklerini kavramış olanı popüler birer medya ikonu yapan ve masasına en çok "resmî hizmete mahsustur" damgalı dosya ve klasör konmasına yol açan altın bir bileziktir dersem, pek abartmış sayılmam. Bu dilin inceliklerini iyi öğrenen basın mensubu (hele bir de esnek bir belkemiğine sahipse) asla işsiz kalmaz.

Sıfır N sıfır K

İlk (çizgisiz) çizgi romanımızı yazmaya başlıyoruz. Bunun için kâğıda fırçaya mürekkebe gerek yok. Muhtaç olduğumuz kudret, damarlarımızdaki asil kanda mevcut zaten.

İyi Adam, malûm. Kötü Adam da belli. En azından kılığı kıyafeti ve kültürel koordinatlarıyla. Şimdi ona bir de suret çizelim. Şöyle, çirkininden. Sırtı kıllı. Göbeğini filân kaşısın meselâ.tretuarlarda piknik yapsın. Ayak parmaklarının arasını kurcalasın.

Bak, posterlerimiz de var; kalpaklı. Gece lambalarımız var; gözlerinin içinde lamba yanan ve kaidesinde de "sizi gözlüyorum" yazan; Ulu Önder büstü şeklinde. Her şeyimiz tamam.

Yolumuz Üsteğmen Kubilay'ın yolu, taşımakla yükümlü olduğumuz misyon, başöğretmenimizden devraldığımız "memleket elden gidiyor" mavalını her gün yeniden ısıtıp, en azından kendi kapsama alanımızda "yutulabilir" tutmak değil mi? Evet. Öyle beş tane "N" bir tane "K" arayarak harcanacak zamanımız var mı? Yok. Çağ hız çağı. Çabuk karar verecek, kaplan gibi saldıracaksın. İstim arkadan gelir. Paşalar ve polis şefleri anlar ne demek istediğimizi.

Zaten elimizde tuttuğumuz o şeylerin adı da eski bir alışkanlığa binaen "gazete".

Oysa bizim varlık nedenimiz, rant dağıtıcılarının tepesinde demoklesin kılıcı gibi sallanan tehdit gücümüzün her daim aportta tutulması ve patronun kasasını dolduracak olan çil çil altınların parıltısı, değil mi?

Galiba.

Sayfalardaki reklam curcunasının arasına minik notlar düşüp, selülöz bağımlılarına her gün bir kez daha "gazete okuyorum" düşünü gördürmek değil mi görev?

Tabii ki.

Çizgi romancılar tası tarağı toplayıp kendi yollarına giderken, sanatlarının gölgesini heybede ağırlık yapmasın diye gazete idarehanelerinde bırakmadılar mı?

Evet.

Bıraktıkları o şeylere de kelle avcısından devşirme yöneticiler ve yazarlar mal bulmuş magribî gibi saldırmadı mı?

Öyle görünüyor.

O zaman, hızlandırılmış çizgi roman kursu da burada bitiyor. Mezun oldunuz. Hayatın sırrını da çözdük hayırlısıyla.

Son olarak, ana sayfaya bütün bu olup bitenleri özetleyen veciz bir anons koyalım:

"Aaaa! Cambaza bak!"

Bakalım bakmasına da, o arada cüzdanlarımıza da mukayyet olsak fena olmaz. Dolar milyarderlerimiz çığ gibi artarken, biz gün be gün daha da yoksullaşıyoruz.

* İlk kez Star gazetesinin 12.05.2008 tarihli Açık Görüş ekinde yayınlandı.

 

Görüşlerinizi alalım

Ad Soyad
E Posta   (gizli kalacak)

« 7798

 

Necdet Şen

Milliyetçilik

Ali Türkan

Onu "her seferinde Türk düşmanı olarak meşhur" eden medya, şimdi de tersini anlatır bizlere ve taşlar gene yerine oturur. Ta ki bir dahaki kurban veya kahraman yaratılana dek. Çünkü milliyetçilik, en "masum" şekliyle bile, ancak düşmanlarıyla vardır.  Devam

Yıl 2108: İnsanoğlu dünya cennetini yarattı

Necdet Şen

Teknoloji sayesinde biz zeki insanlar kendimize bir dünya cenneti yarattık. Ama bu cennet, şimdilik sadece parasını ödeyebilen "seçilmiş" insanların hizmetinde. Ne yapalım, herkese yetecek kadar temiz havamız yok.  Devam

Son Yorumlar

Ali Sedat Çetinkoz - Sözler, anlar uçar gider; yazılan kalıcıdır. Belki de Kuran'ın ilk ayeti o yüzden... Kur'an okuyun demek hayata müdahale mi?

Hasan Arpacıoğlu - Ali Türkân'ın yazılarını yeni keşfettim. Okudukça ne kadar büyük bir yetenek olduğunu... Dallamalık konusunda doktora yaptım abi!

Erdem Abaka - Kimlik kartları bazı bilgilere kolay ulaşmak ve güvenlik açısından etkili olmakla... Kimlikler lütfen!

Burak Öztürkçü - İdeoloji, dünyanın nasıl olduğunu kendi penceresinden resmeder, nasıl olması gerektiğini... İslâmî Cemaatler

Raif Yalçın - Ben uluslararası çalışan bir TIR şöförü olarak GPS aletini çok sık kullanmak zorundayım... GPS'li hayatlarımız

Bilge Bozkurt - Köyden kente göç sürecinde yalnızlaşan insanın, biraz da dînî bütün bir kimlikse hele... İslâmî Cemaatler

Daha fazla Yorum »

---

Şarkiyatçılık

Edward Said

Beyaz Adam olmak bir fikirdi, bir gerçekti. Hem beyaz dünya hem de beyaz olmayan dünya karşısında düşünülüp kararlaştırılmış bir konum almayı gerektiriyordu.  Devam

Ev alırken nelere dikkat edilir?

Durmuş Düşünür

Evini satmak isteyip de bir türlü satamayan insanlara acizane tavsiyem, mutfağa yaptırabildiğiniz kadar bol dolap yaptırın. Dolap kapaklarının kulpları da parlak sarı madenden ya da sedeften olsun. Gerisi önemli değil.  Devam

Dört anlaşma

Don Miguel Ruiz

Dört anlaşma dönüşüm ustalığının özetidir. Tolteklerin ustalıklarından biridir. Bu cehennemi cennete dönüştürme ustalığıdır. Toplumsal kâbusu, bireysel cennet rüyasına çevirme ustalığıdır.  Devam

Kozmik Deprem Senaryosu

Ahmet Faruk Yağcı

Kozmik bürolarda mutlaka büyük İstanbul depremi müdahale senaryosu da olmalı. Hangi birlik hangi yolları tutacak, hangi bölük hangi mahallenin güvenliğini sağlayacak? Seyyar hastane ve fırınlar nerelere kurulacak?  Devam

İslâmî Cemaatler

Vahap Demir

Sosyoloji bir anlama çabasının adıdır, değer yargılarını, inançlarını bir kenarda tutmayı, olan biteni en objektif haliyle resmedebilmeyi gerektirir.  Devam

Eğitim 'cehaleti' alır, eşeklik baki kalır (mı?)

Necdet Şen

"Eğitim cehaleti alır, eşeklik baki kalır" sözü ne yazık ki gerçeği tam yansıtmıyor, çünkü eğitimin cehaleti aldığı falan yok. Tam tersine, -eğer kişinin mayasında efendilik yoksa- bu cehaletin üstüne bir de lâf ebeliğini ve kendini bilmezliği ekliyor.  Devam

Evliyalar, Bursa, çocukluk ve şu hayat

Erdem Abaka

Ben kazık kadar adam oldum. Kendime hâlâ uygun bir balta arıyorum sap olabilmek için. Kokaine tövbe eden Megastar Tarkan dışarıda. Bazı şeyler için tövbe etmeyen bir takım adamlar içeride.  Devam

"Eğitim Şart!" Neye ki?

İlyaz Bingül

1980'lerden itibaren Türkiye'de de görünen, kurulan tezgâh budur: Eşitsizliğin eğitim sopası ile perçinleştirilmesi ve meşrulaştırılması; devlet tekelindeki -görünür- şiddetin iyi eğitim almış bedenlerin görünmez eliyle uygulanması.  Devam

GPS'li hayatlarımız

Alper Uzun

Belki de Isaac Asimov'un hikâyesindeki günleri yaşamamıza az kaldı diye düşünüyorum. Bu telefonlar, GPSler ve hatta Google beynimizin bir köşesine bir çip içinde iliştirilse de kurtulsak tüm bu "bağımlılıklarımızdan".  Devam

Derkenar yazarının dikkat etmesi gereken bazı önemli hususlar

Büdütör

Amaç, yazdığımız yazıyı olabildiğince çok insana okutmaksa, bunun bazı püf noktaları olduğunu da hatırlatalım. Samimiyetimize binaen, tecrübeyle edindiğimiz birkaç ipucunu sizinle paylaşmak isteriz.  Devam

Kur'an okuyun demek hayata müdahale mi?

Enver Turan

Belki bilmiyorsunuzdur ama burası Türkiye ve bu ülkede yaşayan Müslümanların sayısı bir hayli fazla. Garip gelecek size ama Müslümanlardan üzerine Cuma namazı farz olanlar Cuma günleri cemaat halinde namaza dururlar.  Devam

Kaplan Yılı'nda Çin

Kâmuran Kızlak

Neo Liberal papağanlara göre, gelişme arttıkça bu gelişmeden sebeplenenlerin sayısı da artarmış. Kesinlikle doğru bir tespit. Ben bunun doğruluğunu her yıl Çin'den tüyen üst düzey bürokrat sayındaki artıştan biliyorum.  Devam

Yeni Başlayanlar İçin İş İlanı Okuma Rehberi

Candan Dinç

Bizimkisi sürekli yapılan bir iştir. Ama işçiyi yıllarca çalıştırınca giderek daha fazla izin kullandırmak, arada bir zam yapmak, işten çıkarmak gerektiğinde daha fazla tazminat ödemek zorunda kalıyoruz.  Devam

Demokrasi ve Carl Schmitt'le seyahat

İlyaz Bingül

Sirklerde ücretli hokkabazlık yapan, ünvanı Prof. Dr. de olsa seviyesi Hacivattır; TV'lerde haber-yorum oyununa katılan "akademisyen" lâkaplılar gibi. Bu hokus bokus akademikusların ağzından şu lâfları asla duyamazsınız:  Devam

Performansçı geldi hanııım!

Candan Dinç

Ücretli çalışmak özgürlükse eğer, ya hapishanenin özgürlük alanı olduğunu kabul etmek veya yapılan bu edime çalışmak değil, olsa olsa kahrolmasını istediğimiz "ücretli kölelik" demek gerekir.  Devam

Taksi Kullanıcısının El Kitabı

Enver Turan

Taksiciler genellikle durak taksileri olduklarında ve taksi sayısına göre yolcu sayısının fazla olduğu bölgelerde mesafe ayırımı gözetirler. Çünkü ortalık o taksiye binmek üzere akın etmiş uzun mesafe yolcularından geçilmemektedir.  Devam

Benim babam bir sperm

Kâmuran Kızlak

Baki selâm niyetine sön sözümü de bu psikiyatr ve antropologlar'a edeyim bari: İnsan, içgüdülerinin üzerinde kontrol kurabildiği, onları denetleyebildiği ölçüde insan oluyor ey fetva ehli.  Devam

İtina ile fişleme yapılır

Ahmet Faruk Yağcı

Şu sıralarda yaşananlar işte bu vicdan sahibi subayların eseri. Kimisi bilgi fişlerini sakıt etti. Kimisi gözü dönmüş adamların kıyım yapacağını farkedip ayaklarına çelme taktı.  Devam

Görünmez Adam

Alper Uzun

Belki de görünmez adam olmak sanıldığı kadar güzel bir şey değil. Tıpkı hayallerimizde yaşattığımız şeylerin gerçek versiyonlarının o kadar da tatlı olmaması gibi bir şey bu.  Devam

İslâmi hareketin devlet talebi yok

Vahap Demir

Farklı din anlayışlarının ve farklı taleplerin olması bir tehdit unsuru olamaz. Ne yazık ki; kimin neye, ne kadar inanacağı nasıl bir din anlayışına sahip olması gerektiği, hiç üzerimize vazife olmadığı halde hep kendimizi bu işe memur hissettik.  Devam

Kuş kanadı kalem olsa

Erdem Abaka

Peki, hayat hiç olmadığı kadar sert ve acımasızca üstelik anlam verilemeyen bir hırsla sanki bir intikamı varmış gibi sıkıştırmaya başlayınca ne yapmalı insan? Cevap hem çok hem hiç yok.  Devam

Hayvanlar "mal" mı "can" mı?

Selim Atak

Tüm canlıların hayatta kalmak, işkence ve zulüm görmemek, doğal yaşam alanlarında baskıya ve tacize maruz kalmadan yaşamak gibi hakları olmalı; ve bu hak, bizzat yasa tarafından güvence altına alınmalı.  Devam

Bu muymuş Avatar?

Erdem Abaka

Avatar'ın, en azından bir süre daha damağımda hoş bir tat, zihnimde keyifli bir anı bırakmasını isterdim. Ne yazık ki film bana göre bu beklentiyi karşılamaktan çok uzakta.  Devam

Kozmik Sukutu Hayal

Nuri Yalçın

Vatandaş olarak askerin vesayetinden çokça bir şikâyetim yok. Laik düzen ile de barışığım, onun doğurduğu siyasi iktidarla da. Benim derdim hürriyet; demokrasi değil.  Devam

Kimlikler lütfen!

Seyit Balkuv

İnsan aklının tam olarak çözemediği, olağanüstü merhalelerden geçerek dünyamızda can bulan bu muhteşem varlığın mucizevî değeri yanında "nüfus cüzdanı" veya "kimlik" denen şeyin herhangi bir anlamı, önemi, kıymeti harbiyesi olabilir mi?  Devam

"Buralı" Yaşam

Deniz Türkoğlu

Ama denizi de ne zamanda, ne mekânda, ne mülkiyette zapt etmek mümkün değil. Tıpkı Paris gibi ölüm, uyuşturucu, cinsellik pazarlanıyor her yerde.    Devam