• Anasayfa
• Dilin Kemiği
• Mektup
• Kitap Kurdu
• İnternet
• Mavra
• Web Gezgini
•   Yazı Boyutu

Cenaze Sosyetesi

Necdet Şen - 6 Nisan 2002

---

Yaratan gecinden versin vermesine de, eninde sonunda hepimiz emaneti asıl sahibine teslim edeceğiz. Mahkeme kadıya mülk değil neticeten.

Gel gör ki, bendeniz televizyon kameralarını ve o kameralara poz kesen Cenaze Sosyetesi'ni kendi cenazemden peşinen kovuyorum.

Cehennem olun gidin ulan! Siz ayaküstü iş ilişkilerinizi bağlayın, ahbaplık tazeleyin, televizyona demeç verin, piyasa yapın diye mi öldük biz?

Temaşa çağında şöhret bir meslektir efendiler! Bu mesleği seçen herkes, ya rolünün gereğini yapar ya da adı uyumsuza, densize çıkar.

Eskiden "acaba ben öldüğümde kaç sütunluk haber olurum, cenazeme kim gelir kim gelmez?" diye düşünürken yakalardım kendimi. Şimdiyse şunu merak ediyorum: Bunu düşünmeyen meşhur var mıdır?

Cenazeler, ama özellikle de ünlü kişilerin cenazeleri, epeydir birer sosyal faaliyet haline gelmiş durumda. Bir nevî kokteyl parti ya da maskeli balo sanki.

Kuyruğu titreten kişi medya, siyaset ya da iş dünyasından hatırı sayılır birisiyse ve haber merkezleri için haber (yani sansasyon) değeri taşıyorsa, cami avlusu "meşhur sima" avına çıkmış muhabir, kameraman ve o kameralara "yakalanmak" için kıvrak vücut çalımları yapan histerik ünlülerle dolup taşar.

"Aaaa, siz de mi buradaydınız Kamber Beyciğim?"

"Ohooo, üstadım, nasılsın yahu görüşmeyeli?"

"Bir yerlere kaybolma da cenazeden sonra bi yerde oturup iki çift lâf edelim!"

"Hişt, bak, filânca da buradaymış!"

"Baksana, yanında da kim var! Dargın değil miydi bunlar?"

"Az önce beni nasıl şapır şupur öptü, gördün diy mi? Halbuki elinden gelse gözümü oyar şerefsiz!"

"Aaaaah! Rahmetli de amma matrak adamdı! Biraz pintiydi gerçi!"

"Aaaaah! Çok severdim ben onu aksiliğine rağmen!"

"Alkolü bırakmış mıydı?"

"Yok abi, ne gezer, karısı sokağa attıydı rahmetliyi alkol yüzünden!"

"Aaaah, nur içinde yatsın, öldü gitti işte!"

(Hepsi birden, derinlerde bir yerde) "Evet, oh, o öldü, ben hayattayım!"

(Hepsi birden, yüksek sesle) "Özleyeceğiz keratayı!"

Ölüm, gecikmiş bir masumiyet belgesidir

Yıllar önce televizyon ekranında, hani şu "memleketin gurur duyduğu" meşhur katillerimiz var ya, onlardan birini görmüştüm.

Öldürdükleri bir PKK gerillasının çırılçıplak soydukları bedenini kameraya peşkeş çekiyordu. Daha 18 yaşında bile değildi belli ki o katledilmiş kızcağız. Belki onu annesi bile çıplak görmemişti ergenlik çağından beri ve şimdi o bakire kızın toza, baruta ve kana bulanmış çırılçıplak cesedi benim cesetsever halkıma seyirlik malzeme oluşturuyordu.

Öldürdüğü düşmanına hoyrat davranan, saygı göstermeyen hatta kimi zaman cinsel tacizde bulunan "kahraman"lara dünyanın her yöresinde rastlanabilir. (Çırılçıplak soymak, ölüyü tacizdir; hatta tecavüz.) İnsan haklarının dile getirilmesinin bile "vatana ihanet" sayılabileceği ve dile getiren için hayatî tehlike arzedebileceği dönemler yaşanabilir. Bu tarz "kahraman"lar işte öyle zamanlarda çıkar ortaya. Kişinin leşleştiği anlardır öyle anlar. Günün birinde adaletin karşısına dikilip sigaya çekildiklerinde de onların nasıl "korkusuz" ve nasıl "gözü kara" oldukları anlatılarak aklanmaya çalışılırlar.

Oysa korkusuzluğun aslında bir tür duygusuzluk ve empati yoksunluğu olduğu, bu gibi "korkusuz" insanların daha çok psikopatların arasından çıktığı gerçeği es geçilir.

Düşmanlık duygusu, zaten başlı başına gayrı insanî bir duygu olup, ne vatan sevgisi, ne de dış tehdit gibi gerekçelere dayandırılamaz. Kaldı ki, düşmanlığın meşru sayılabildiği savaş ortamlarında bile, ölen insana gösterilmesi gereken asgarî saygı düzeyi korunmak zorundadır.

Hz. Ömer'e mal edilen bir öykü çok anlamlıdır o bakımdan:

Ömer, bir savaş ortamında düşmanını çökertir, tam kılıcını saplayacakken, öleceğini anlayan düşman askeri, Ömer'e galiz bir küfür sallar.

O an kılıcını yere indirir Ömer ve "var git, gözükme gözüme" der, kovalar adamı.

Olayı izleyen başkaları sorarlar daha sonra "neden bıraktın küffarı" diye.

Şöyle der Ömer:

"Ben onu savaş koşullarında, Hâk adına öldürmek üzereydim; ama o bana söverek öfkemi kabarttı. Eğer o andan sonra onu öldürseydim, kişisel nedenlerle öldürmüş olacaktım."

Ölüm, zengin ya da yoksul, mühim ya da sıradan, günahkâr ya da masum, tüm yaşayan varlıkların eşitlendiği noktadır ve hiç kimsenin muafiyeti yoktur ölüm karşısında. Ölüm, hangi dine, hangi ideolojiye, hangi felsefeye inanırsak inanalım, tüm insanlığın ibret dersi çıkaracağı tek ortak gerçeğimizdir. O nedenle, biriyle o yaşarken alıp veremediğimiz ne olursa olsun, öldüğü an bir bebek kadar masum sayılır. Artık ne tekrarı vardır bu durumun, ne temyizi, ne de bir sonraki raundu. Bitti. Son. Kavgan varsa kavgan bitti, muhabbetin varsa muhabbetin... Haklılık/haksızlık, doğruluk/eğrilik, ak/kara, didişmen tartışman bitti. Ondan sana gelecek olan tehdit ve saldırganlık bitti.

Buna rağmen, tut ki kendi ellerimizle öldürdüğümüz ya da sadece ölümüne tanık olduğumuz kişiye karşı hâlâ nefret ve öfke besliyor, onun ölüsüne bile düşmanlık gütmeyi sürdürüyorsak, sadece o ölüye değil, insanı insan -hatta hayvanı hayvan- yapan tüm değerleri kapsayan merdivenin en alt basamağına düştük demektir. Onun için belki bir Fatiha okumak, nefret erbabı içinse yas tutmak gerekir. İçini nefretle karartmış insan, yaşayan bir ölüdür çünkü. Ölmekten daha beteri budur işte.

Ölüyü aşağılamak, ölüyü teşhir etmek, ölü üzerinden kavga ya da polemik sürdürmek, ölüye rol biçmek, ya da onun sağlığında yuttuğumuz ithamları o öldükten sonra ifşa etmek, kelimenin en özlü anlamıyla kendimize aşağılık bir rol biçmek demektir.

Çünkü ölüme yenik düşmüş beden, artık dokunulmazlık kazanmış bir bedendir. Onu öldüren sen bile olsan, saygı göstermek boynunun borcu, kaçınılmaz insanlık görevindir.

Ölüm kendine getiremiyorsa kişioğlunu, başka ne getirebilir?

Tekrar cami avlusuna dönersek...

Bizim zevat, hâlâ (varsa eğer) kameralara poz vermeyi, kartvizit değiş tokuş etmeyi, "başka kimler gelmiş?" diye etrafı kolaçan etmeyi sürdürüyor. Nasıl ki resim sergisinin kokteyline gidip de bir anlığına bile olsa resimlere dönüp bakmayan, ha babam etraftaki insanlarla sohbeti koyulaştıran, ama o arada"daha mühim" biri gözüne ilişirse, anında yanındakini satıp diğerine aborda olan kokteyl zevatı gibi, cenazelerde de bir hiperaktivite, bir sosyal faaliyet, bir kendi kaçınılmaz cenazesinin popülaritesine yatırım ki, sorma gitsin.

E, öyle ya, ya o öldüğünde cenazesi yoksul ölüsü gibi kalkarsa? Şimdiden davetliler listesini garantiye almak lâzım. O nedenle midir bilmem, cenazelere en çok yaşı kemale ermiş kişiler rağbet eder. Hatta tanısın tanımasın, hiç bir "mühim" kişinin cenazesini kaçırmayan bazı ak saçlı ünlüler bilirim.

Kuzguncuk sırtlarındaki Mevlevî mezarlığının girişinde biri dolu biri boş iki mezardan oluşmuş gösterişli bir zengin mezarı görmüştüm yıllar önce. Kardeşlerden hayatta kalanı, daha önce ölen ağabeyinin mezarının yanına kendisininkini de yaptırmış, mezar taşını diktirmiş, doğum tarihini, soy sop kütüğünü ve "ruhuna Fatiha" yazısını yazdırmış, bir tek ölüm tarihini boş bırakmıştı.

Organizasyon birinci sınıf. Allah gecinden versin, ünlü emprezaryo belli ki çok sağlamcı biri, işin Fatiha kısmını bile geride kalanlara bırakmamış. Ölümünden sonraki beşerî, içtimaî durumunu, pozisyonunu inceden inceye tasarlayan, cenaze protokolünü, defin işlemlerini sağlama alan böyle akıllı ademoğulları var işte. Hani elinden gelse, Münker'le Nekir'e de önceden kartvizit ilâveli kuru baklava gönderecek.

Bazıları için cenaze, hatta kendisininki bile bir sosyal etkinlik.

Dahası, eşinin, ebeveyninin, kardeşinin cenazesine bütün tanıdıklarını telefonla çağıranları, cami avlusunda ev sahibi/sahibesi tavrıyla fıldır fıldır dolanıp herkesi hoşlayan, tanışmayanları tanıştıran, üç beş cümlelik sohbetten sonra başka "masaya" konsomasyona giden "hayat dolu" cenaze sahiplerini bilirim. Sanki cenaze kaldırmıyor da, oğlanı sünnet ettiriyor.

"E, naapsın, üzülmek çok mu matah?" diyebilirsin.

Yerine göre tabii ki matah muhterem dostum.

Ol kişi evlâdıdır ki, üzüntüsünü ya da sevincini bile rolünün gerektiği kadar yaşayabiliyor, ense kökündeki buyruğu "kendisi" olmasını engelleyecek kadar derin bir itaatle dinliyorsa, vah ona, vahvahlar ona.

İçi kan ağlıyorken duygularını bastırıp sosyal faaliyet havasında olmaktansa oturup zırıl zırıl ağlamak, belki daha sakil, ama yine de daha doğal olurdu.

Sanma ki bu hakir, bir vakitler kendi babasının cenazesinde dediği gibi yapmıştır. Hayır. O da şaklabanlık yapıp hazirunu güldürmüş idi. Sanki teşrif edenleri ağırlamak, hoşnut kılmak göreviymiş gibi. İçini yaralayan, kendisini yetim bırakan, ondan sonraki yıllarında kafasının bir yerinde hep varlığını sürdürecek olan bir kopuş, ayrılık, "cici çocuk" olma buyruğunu aşıp da bilincine ulaşamamıştı biçarenin.

Herhalde doğal olmayı göze alamıyordu. Ya da... Kim bilebilir?

Ne var ki babamın ölümünden bu yana geçen şunca yıl boyunca katıldığım birçok cenazede -ki, bazıları da "meşhur" cenazeleriydi- şunu gördüm:

İnsanların çoğu defin törenlerinde hesaplı bir suratla dolanıyor ortalıkta. Şişkinleşmiş egolar, "cenazede ne giymeliyim" kaygıları, tanışma fırsatları, poz kesmeler, kapatılamamış hesaplaşma defterleri, uzaktan kesik atmalar, yok saymalar, kıl olunan kişiyi görmezlikten tanımazlıktan gelmeler, taşı gediğine oturtmalar, buluşmalar, cilveleşmeler, timsah gözyaşları, basmakalıp taziye mesajları, "kim çelenk göndermiş" diye etrafı kolaçan etmeler, "cenaze namazı kılsam, millet benimle dalga geçer mi?" ikirciklenmeleri, cami avlusunda "öteki dünya palavradır, din afyondur" çiğlikleri, çalan cep telefonları, "arabayı nereye parketmiştik" telâşı, "mezarlığa da gidecek misin" soruları ve "hayır, falan yerdeki sergi açılışına yetişicem" yanıtları, ayrı ayrı gelip kolkola çıkmalar, yıllar yılı arayıp sormadığı kişinin ardından, sırf öldü diye "severdim" yalanları, pişmanlık ve ölüm korkusu ve bilumum dünyevî hesaplar ve maskeli kaşarlanmış duyarsızlaşmış suratlar...

Cenazeler, sosyal ilşikilerin tazelendiği ve ölen kişiye organizatör rolünün yüklendiği bir "piyasa" yeridir. Hele sağlığında değeri bilinmemiş, unutulmuş, hakkı yenmiş, küstürülmüş bir insansa cenazesi kaldırılan o kişi, kendimi bütün o riyakârlar sürüsünün bir ferdi gibi hissetmekten kendimi alamam. Televizyon kameraları da olacaksa, içim kan ağlayarak da olsa gitmem sevdiğim dostumu uğurlama törenine. Yok, gidersem de, cami avlusunun en kuytu köşesinde durur, ortalıkta görünmemeye çabalarım. Aramızdan ayrılanı kendi bildiğimce, içimden coşan sevgiler, muhabbetler ile uğurlarım.

Belki o nedenle, belki de başka nedenlerle, hiç hazzetmem şu "şöhret" denen şeyden ve elimden geldiğince ortalıkta görünmemeye, medyatik olmamaya özen gösteririm.

Çünkü endişeliyim arkadaşlar, ya ipin ucunu kaçırır da meşhur olursam ve kuyruğu titrettiğimde cenazem yukarıda anlattığım soytarılıkların resm-i geçit yaptığı bir panayıra dönüşürse?

Ya beni de Uğur Mumcu'yu ya da Barış Manço'yu gömdükleri gibi gömerlerse? Ya reyting manyağı televizyonların ağzına ucuz malzeme olursam? Ya bu kaşarların verdiği gaz yüzünden bir iki tane ergenlik çağı genci "necdet ağbim yoksa ben de yokum, hadi eyvallah" deyip kendine kıyarsa?

Oh, neyse ki çok uzağım bunlardan, pop starı olacak yaşı geçtim, muhtemelen yırttık arkadaşlar! Yaşasın!

El Fatihaaa!

Durup dururken nereden mi çıktı bu ölüm ve cenaze mavrası?

Sakın bunalımdayım, gözüm toprağa bakıyor falan sanmayın, valla keyfim yerinde. Hatta bayaa bayaa yerinde, nazar değmesin! Ama zihnim berrak sağlığım yerindeyken -neme lâzım- ben vasiyetimi edeyim de artık takipçisi siz olun.

Ey cemaat! Cenazemde televizyon kamerası, fotograf makinesi, çelenk falan görmek istemiyorum. Devlet erkânını, Hülya Avşar'ı, Bedri Baykam'ı, Yunus Bülbülses'i de görmek istemiyorum. Hatta mümkünse hiç birinizi görmek istemiyorum! Ben kendim yolu bulur giderim.

Blöf yapmıyorum haa, eğer bu uyarımı dikkate almaz da ortalığı defileye, kokteyle, panayıra çevirir, alkışlamaya-malkışlamaya kalkar, hele bir de vasiyetimi dinlemeyip kamera falan gönderirseniz, o saat hortlar, tabuttan huruç eyler, üzerinize saldırırım. Sağlığında bu kadar "kavgacı" olan adamın hortlayınca neye benzeyeceğini varın siz hesaplayın.

Anlaştık mı cemaat? Okey! Hadi şimdi ruhuma bi Fatiha...

 

Görüşlerinizi alalım

Ad Soyad
E Posta   (gizli kalacak)

« 4385

 

Necdet Şen

Kaynana şekerleri ve Bruce Lee

Ali Türkan

Tıpkı o filmlerdeki gibi, ölenlerin "kötü" adamlar olduğuna inandırıldığımız zaman, bizim için sorun kalmıyor. Bu da altıncı kaynana şekerinden daha zor bir denklem haline geldi benim için. Üstelik bir şeyler de fena değişti.  Devam

Çıplaklık ayıp mı yani?

Necdet Şen

Hayır, yaşım ilerledikçe azdığım falan yok. Abazan da değilim. Rahatlık ile saygısızlık arasındaki farkı ayırt edemeyen terbiyesi kıt insanların bu gibi saldırgan tavırları karşısında artık daha fazla alttan almak istemiyorum, durum bu.  Devam

Son Yorumlar

Ali Sedat Çetinkoz - Sözler, anlar uçar gider; yazılan kalıcıdır. Belki de Kuran'ın ilk ayeti o yüzden... Kur'an okuyun demek hayata müdahale mi?

Hasan Arpacıoğlu - Ali Türkân'ın yazılarını yeni keşfettim. Okudukça ne kadar büyük bir yetenek olduğunu... Dallamalık konusunda doktora yaptım abi!

Erdem Abaka - Kimlik kartları bazı bilgilere kolay ulaşmak ve güvenlik açısından etkili olmakla... Kimlikler lütfen!

Burak Öztürkçü - İdeoloji, dünyanın nasıl olduğunu kendi penceresinden resmeder, nasıl olması gerektiğini... İslâmî Cemaatler

Raif Yalçın - Ben uluslararası çalışan bir TIR şöförü olarak GPS aletini çok sık kullanmak zorundayım... GPS'li hayatlarımız

Bilge Bozkurt - Köyden kente göç sürecinde yalnızlaşan insanın, biraz da dînî bütün bir kimlikse hele... İslâmî Cemaatler

Daha fazla Yorum »

---

Şarkiyatçılık

Edward Said

Beyaz Adam olmak bir fikirdi, bir gerçekti. Hem beyaz dünya hem de beyaz olmayan dünya karşısında düşünülüp kararlaştırılmış bir konum almayı gerektiriyordu.  Devam

Ev alırken nelere dikkat edilir?

Durmuş Düşünür

Evini satmak isteyip de bir türlü satamayan insanlara acizane tavsiyem, mutfağa yaptırabildiğiniz kadar bol dolap yaptırın. Dolap kapaklarının kulpları da parlak sarı madenden ya da sedeften olsun. Gerisi önemli değil.  Devam

Dört anlaşma

Don Miguel Ruiz

Dört anlaşma dönüşüm ustalığının özetidir. Tolteklerin ustalıklarından biridir. Bu cehennemi cennete dönüştürme ustalığıdır. Toplumsal kâbusu, bireysel cennet rüyasına çevirme ustalığıdır.  Devam

Kozmik Deprem Senaryosu

Ahmet Faruk Yağcı

Kozmik bürolarda mutlaka büyük İstanbul depremi müdahale senaryosu da olmalı. Hangi birlik hangi yolları tutacak, hangi bölük hangi mahallenin güvenliğini sağlayacak? Seyyar hastane ve fırınlar nerelere kurulacak?  Devam

İslâmî Cemaatler

Vahap Demir

Sosyoloji bir anlama çabasının adıdır, değer yargılarını, inançlarını bir kenarda tutmayı, olan biteni en objektif haliyle resmedebilmeyi gerektirir.  Devam

Eğitim 'cehaleti' alır, eşeklik baki kalır (mı?)

Necdet Şen

"Eğitim cehaleti alır, eşeklik baki kalır" sözü ne yazık ki gerçeği tam yansıtmıyor, çünkü eğitimin cehaleti aldığı falan yok. Tam tersine, -eğer kişinin mayasında efendilik yoksa- bu cehaletin üstüne bir de lâf ebeliğini ve kendini bilmezliği ekliyor.  Devam

Evliyalar, Bursa, çocukluk ve şu hayat

Erdem Abaka

Ben kazık kadar adam oldum. Kendime hâlâ uygun bir balta arıyorum sap olabilmek için. Kokaine tövbe eden Megastar Tarkan dışarıda. Bazı şeyler için tövbe etmeyen bir takım adamlar içeride.  Devam

"Eğitim Şart!" Neye ki?

İlyaz Bingül

1980'lerden itibaren Türkiye'de de görünen, kurulan tezgâh budur: Eşitsizliğin eğitim sopası ile perçinleştirilmesi ve meşrulaştırılması; devlet tekelindeki -görünür- şiddetin iyi eğitim almış bedenlerin görünmez eliyle uygulanması.  Devam

GPS'li hayatlarımız

Alper Uzun

Belki de Isaac Asimov'un hikâyesindeki günleri yaşamamıza az kaldı diye düşünüyorum. Bu telefonlar, GPSler ve hatta Google beynimizin bir köşesine bir çip içinde iliştirilse de kurtulsak tüm bu "bağımlılıklarımızdan".  Devam

Derkenar yazarının dikkat etmesi gereken bazı önemli hususlar

Büdütör

Amaç, yazdığımız yazıyı olabildiğince çok insana okutmaksa, bunun bazı püf noktaları olduğunu da hatırlatalım. Samimiyetimize binaen, tecrübeyle edindiğimiz birkaç ipucunu sizinle paylaşmak isteriz.  Devam

Kur'an okuyun demek hayata müdahale mi?

Enver Turan

Belki bilmiyorsunuzdur ama burası Türkiye ve bu ülkede yaşayan Müslümanların sayısı bir hayli fazla. Garip gelecek size ama Müslümanlardan üzerine Cuma namazı farz olanlar Cuma günleri cemaat halinde namaza dururlar.  Devam

Kaplan Yılı'nda Çin

Kâmuran Kızlak

Neo Liberal papağanlara göre, gelişme arttıkça bu gelişmeden sebeplenenlerin sayısı da artarmış. Kesinlikle doğru bir tespit. Ben bunun doğruluğunu her yıl Çin'den tüyen üst düzey bürokrat sayındaki artıştan biliyorum.  Devam

Yeni Başlayanlar İçin İş İlanı Okuma Rehberi

Candan Dinç

Bizimkisi sürekli yapılan bir iştir. Ama işçiyi yıllarca çalıştırınca giderek daha fazla izin kullandırmak, arada bir zam yapmak, işten çıkarmak gerektiğinde daha fazla tazminat ödemek zorunda kalıyoruz.  Devam

Demokrasi ve Carl Schmitt'le seyahat

İlyaz Bingül

Sirklerde ücretli hokkabazlık yapan, ünvanı Prof. Dr. de olsa seviyesi Hacivattır; TV'lerde haber-yorum oyununa katılan "akademisyen" lâkaplılar gibi. Bu hokus bokus akademikusların ağzından şu lâfları asla duyamazsınız:  Devam

Bireysel silahlanma ve çocuklar

Çağatay Acar

Can güvenliği mazeretine sığınarak silah edinenlerin asıl gerekçeleri aslında kendilerinin de farkında olmadıkları, topluma ve kendine güvensizliktir. Topluma ve kendisine güvenmeyen insanlar silahın gölgesine sığınırlar.  Devam